ชื่อเรื่อง ชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ : โรงเรียนสมุนไพรชุมชนผู้ไทบ้านหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ ผู้วิจัย นางสาวสุนันทา จันมีวงษ์ หน่วยงาน มหาวิทยาลัยราชภัฏกาฬสินธุ์ ปีที่พิมพ์ 2553 บทคัดย่อ การวิจัยเรื่อง ชุมชนปฏิบัติการด้านการเรียนรู้ : โรงเรียนสมุนไพรชุมชนผู้ไทบ้านหนองห้าง อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นการวิจัยและพัฒนาโดยการใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) มีจุดมุ่งหมายเพื่อ 1) เพื่อศึกษาบริบทชุมชนผู้ไทบ้านหนองห้าง 2) เพื่อศึกษาภูมิปัญญาสุขภาพเกี่ยวกับสมุนไพรของชุมชน 3) เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ในเรื่องสมุนไพรชุมชนและภูมิปัญญาสุขภาพของชุมชนผู้ไทบ้านหนองห้าง จากการสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้างและเสนอผลงานในลักษณะพรรณนาวิเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนบ้านหนองห้างตั้งอยู่บนที่ราบเชิงเขา มีลำห้วยไหลผ่านหลายสาย พื้นที่อุดมสมบูรณ์เหมาะสมแก่การทำการเกษตรกรรม รวมทั้งการประกอบอาชีพที่พึ่งพาทรัพยากรในชุมชนเป็นหลัก ชุมชนหนองห้างเป็นชุมชนที่มีเชื้อสายของชาวภูไทมีความเข้มแข็ง มีความเชื่อ ความศรัทธา มีการใช้ภูมิปัญญาในการรักษาทั้งทางกายและทางใจควบคู่กันไป จากการวิจัยพบว่า ชุมชนผู้ไทบ้านหนองห้างมีนักปราชญ์ที่มีองค์ความรู้ในด้านการนำยาสมุนไพรมาใช้ในการรักษาโรคอยู่จำนวน 8 คน ซึ่งนักปราชญ์ชาวบ้านบางท่านมีความรู้เรื่องการใช้ภูมิปัญญาในการรักษาโรคได้หลายอย่าง และได้ค้นพบพืชสมุนไพร จำนวน 34 ชนิด สำหรับใช้รักษาโรค ผลการวิจัยบ่งบอกถึงขั้นตอนการใช้ยาสมุนไพรของชาวบ้าน หากเป็นโรคพื้นฐานก็จะสามารถหายขาดในไม่กี่วัน ความรู้ความสามารถของปราชญ์ชาวบ้านที่มีองค์ความรู้ในเรื่องของการเก็บสมุนไพร การวิเคราะห์โรค รวมถึงกรรมวิธีในการรักษาโรค ซึ่งได้รับการถ่ายทอดสั่งสมมาจากบรรพบุรุษจนทำให้เกิดความเชี่ยวชาญในศาสตร์ต่าง ๆ ดังนั้น องค์ความรู้เหล่านี้จึงเป็นมรดกอันทรงคุณค่าที่ควรแก่การอนุรักษ์และสืบทอดให้คงอยู่ต่อไป