การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิเคราะห์เฉพาะต้นทุน เพื่อวิเคราะห์ต้นทุนโดยตรงของการบริการพยาบาลจากระบบจำแนกกิจกรรมการพยาบาล และเพื่อเปรียบเทียบความแตกต่างของต้นทุนโดยตรงของการบริการพยาบาล พยาบาลจากระบบจำแนกกิจกรรมการพยาบาลของงานการพยาบาลศัลยศาสตร์และออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลรามาธิบดี ระหว่างประเภทผู้ป่วยที่ต้องการการดูแลทางการพยาบาลและประเภทของหอผู้ป่วย กลุ่มตัวอย่าง คือ กิจกรรมการพยาบาลทั้งหมด ที่บุคลากรพยาบาลได้ลงบันทึกในฐานข้อมูลคอมพิวเตอร์ระบบสารสนเทศโรงพยาบาลรามาธิบดี ในระยะเวลา 3 เดือน คือตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2544ถึง วันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2545 มีจำนวนทั้งสิ้น 466,710 ระเบียนข้อมูลกิจกรรมจาก104 กิจกรรมการพยาบาล เครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมข้อมูลประกอบด้วย แบบบันทึกข้อมูลกิจกรรมการพยาบาลประจำวัน แบบบันทึกข้อมูลอัตราเงินเดือนของบุคลากรพยาบาล แบบสำรวจราคาและอุปกรณ์ รวมทั้งประเภทของบุคลากรพยาบาล แบบบันทึกข้อมูลจำนวนบุคลากรพยาบาลที่ขึ้นปฏิบัติงานในแต่ละเวร และแบบบันทึกการวิเคราะห์ต้นทุนโดยตรงของการบริการพยาบาลซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ร้อยละค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติวิเคราะห์ที และสถิติวิเคราะห์ความแปรปรวนแบบทางเดียว ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. กิจกรรมการพยาบาลที่มีต้นทุนโดยตรงของการบริการพยาบาลสูงสุด คือรหัสกิจกรรมที่ 6320 การช่วยฟื้นชีวิต มีค่าเฉลี่ยของระยะเวลาที่ใช้ทำกิจกรรม 20 นาทีค่าเฉลี่ยของอัตราเงินเดือน 57.48 บาท และค่าเฉลี่ยของค่าอุปกรณ์ 48.20 บาท คิดเป็นต้นทุนโดยตรงเท่ากับ 105.68 บาท และสำรวจพบว่าต้นทุนโดยตรงของการบริการพยาบาลจะสูงขึ้นหรือต่ำลงขึ้นอยู่กับปัจจัยสำคัญ 4 ประการคือ อัตราเงินเดือนของบุคลากรพยาบาลจำนวนบุคลากรพยาบาลที่ทำกิจกรรมการพยาบาลในแต่ละรายการ ระยะเวลาในการทำกิจกรรมการพยาบาล และค่าอุปกรณ์ที่ใช้ในการทำกิจกรรมพยาบาล 2. ค่าเฉลี่ยของต้นทุนโดยตรงของการบริการพยาบาล 54 รายการกิจกรรมการพยาบาลที่กระทำให้กับผู้ป่วยประเภทที่ 1 ประเภทที่ 2 ประเภทที่ 3 ประเภทที่ 4 และประเภทที่ 5 มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3. ค่าเฉลี่ยของต้นทุนโดยตรงของการบริการพยาบาล 63 รายการกิจกรรมการพยาบาลที่จัดกระทำในหอผู้ป่วยสามัญและหอผู้ป่วยพิเศษ มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05