การวิจัยครั้งนี้ศึกษาเปรียบเทียบการมีส่วนร่วมของประชาชนในระดับท้องถิ่นต่อกระบวนการจัดตั้งธนาคารหมู่บ้านทุ่งอ้ายโห้ จังหวัดอุบลราชธานี และธนาคารหมู่บ้านวัดโพธิ์ศรี จังหวัดอุบลราชธานี โดยตั้งสมมุติฐานว่ากระบวนการจัดตั้งธนาคารหมู่บ้านวัดโพธิ์ศรีมีรูปแบบการมีส่วนร่วมแบบอิสระสูงกว่าธนาคารหมู่บ้านทุ่งอ้ายโห้ ด้วยปัจจัยทางด้านฐานะเศรษฐกิจ การศึกษา และรูปแบบการนำของผู้นำในชุมชน ผลการศึกษาพบว่าปัจจัยทางด้านรูปแบบการนำของผู้นำในชุมชนเป็นเหตุให้เกิดการมีส่วนร่วมแบบอิสระสูงหรือต่ำแตกต่างกันซึ่งเป็นไปตามสมมุติฐาน ส่วนปัจจัยทางด้านฐานะทางเศรษฐกิจ การศึกษา มีอิทธิพลต่อการเข้ามีส่วนร่วมของประชาชน แต่ไม่เป็นเหตุให้เกิดความแตกต่างในการมีส่วนร่วมแบบอิสระสูงหรือต่ำในธนาคารหมู่บ้านทั้งสองแห่งที่ศึกษา จากการศึกษายังพบว่าการมีส่วนร่วมของประชาชนในกิจกรรมธนาคารหมู่บ้าน เป็นพื้นฐานสำคัญที่ทำให้ประชาชนเกิดการเรียนรู้ มองเห็นคุณค่าของประชาธิปไตย และเป็นการสร้างวัฒนธรรมทางการเมือง ซึ่งจะเป็นปัจจัยเอื้ออำนวยต่อการมีส่วนร่วมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยของประชาชนในระดับท้องถิ่นและระดับชาติ