วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2532

การผลิตนางพญาผึ้งโพรง (Apis cerana Fabricius) โดยใช้วิธีการย้ายตัวอ่อน พบว่ามี เปอร์เซ็นต์อยู่รอดของตัวอ่อนที่ผึ้งงานยอมรับและเจริญเป็นผึ้งนางพญาได้เฉลี่ย 92% สำหรับการผสมเทียมผึ้งนางพญาโดยใช้เครื่องมือเก็บเชื้ออสุจิจากผึ้งตัวผู้ และนำไปผสมกับผึ้งนางพญาภายใต้กล้องจุลทรรศน์ปรากฏว่ามีนางพญาที่สามารถอยู่รอดหลังจากที่ผสมเทียม 2 สัปดาห์ 66%และที่สามารถอยู่รอดจนกระทั่งวางไข่เป็นผึ้งงานได้มี 30% ต่อมาได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบผลการวางไข่ของนางพญาผึ้งโพรง 3 กลุ่ม คือ 1) นางพญาที่เกิดและผสมพันธุ์ตามธรรมชาติ. 2) นางพญาที่ผลิตและผสมพันธุ์ตามธรรมชาติ, 3) นางพญาที่ผลิตและผสมเทียม ปรากฏว่าผลการวางไข่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.05) อย่างไรก็ตามวิรีการผสมเทียมไม่เป็นอุปสรรคต่อการเคลื่อนที่ของเชื้ออสุจิเข้าสู่ถุงเก็บอสุจิ เนื่องจากจำนวนเชื้ออสุจิชองนางพญาผึ้งโพรงที่ผลิตและผสมพันธุ์ตามธรรมชาติ กับนางพญาที่ผลิตและผสมเทียม ไม่มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P > 0.05)