วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557

ปัจจุบันหลายประเทศ อัตราการเพิ่มประชากรเริ่มลดลง ซึ่งหมายความว่า มีอัตราการเกิดและอัตราการตาย ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงอย่างมากในโครงสร้างประชากร โดยองค์การ สหประชาชาติ ให้นิยามว่า ประเทศใดมีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไป เป็นสัดส่วนเกิน 10% หรืออายุ 65 ปีขึ้นไป เกิน 7% ของประชากรทั้งประเทศ ถือว่าประเทศนั้นได้ก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ (Aging Society) และจะเป็นสังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (Aged Society) เมื่อสัดส่วนประชากรอายุ 60 ปี เพิ่มเป็น 20% และอายุ 65 ปีขึ้นไป เพิ่มเป็น 14% ประเทศไทยมีระยะเวลาในการเตรียมเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ระยะเวลาเพียง 22 ปี สำหรับประเทศไทยจากการสำรวจข้อมูลด้านประชากรของกองข้อมูลที่อยู่อาศัย ฝ่ายวิชาการและพัฒนาที่อยู่อาศัย การเคหะแห่งชาติ พบว่าในปีพ.ศ. 2553 มีจำนวนผู้สูงอายุประมาณ 7.6 ล้านคน คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 11.36 ของประชากรทั้งหมด และคาดการณ์ว่าในปี 2568 จะเพิ่มเป็น 14.4 ล้านคน คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 20 ของประชากรทั้งหมด และจากปัญหาทางด้านโครงสร้างของประชากร ทำให้เกิดข้อเท็จจริงที่ว่าในอนาคตจะเกิดภาวะการขาดแคลนผู้ที่ดูแลผู้สูงอายุ โดยประชากรวัยทำงานจะเกิดภาระในการดูแลผู้สูงอายุและวัยเด็กมากยิ่งขึ้น ผลการศึกษาพบว่าแนวทางการพัฒนาด้านกายภาพศูนย์อเนกประสงค์สำหรับผู้สูงอายุนั้นต้องมีการใช้หลักการออกแบบ UNIVERSAL DESIGN มาเป็นหลักในการออกแบบและปรับปรุงศูนย์ฯเดิมให้ได้คุณภาพ เน้นในด้านความปลอดภัย ความสะดวกสบายแก่ผู้สูงอายุ และการใช้พื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพเหมาะสมกับกิจกรรมของศูนย์ฯให้ได้มากที่สุด โดยศูนย์ฯที่พบในประเทศไทยปัจจุบันนั้นมี 2 ประเภทหลัก กล่าวคือ ศูนย์อเนกประสงค์เพื่อผู้สูงอายุประเภทที่ไม่เก็บค่าบริการ มีหน่วยงานภาครัฐเป็นผู้ดูแลทั้งเรื่องการบริหารจัดการ และงบประมาณ และศูนย์อเนกประสงค์เพื่อผู้สูงอายุประเภทที่เก็บค่าบริการปัจจุบันเริ่มมีในแต่ละพื้นที่มากขึ้น โดยมีทั้งภาครัฐดูแล และส่วนของเอกชน การศึกษาครั้งนี้มีแนวคิดทฤษฎีที่เกี่ยวข้องคือ แนวคิดให้ผู้สูงอายุอาศัยในที่เดิม สอดคล้องกับแนวทางการส่งเสริมด้านการดูแลผู้สูงอายุของประเทศไทย และความคิดเห็นของผู้เชี่ยวชาญต่างเห็นตรงกันและให้ความสำคัญส่งเสริมให้ผู้สูงอายุอาศัยในที่อยู่อาศัยเดิม ที่มีความคุ้นเคยกับสภาพแวดล้อมและสังคม โดยใช้การปรับปรุงทางด้านกายภาพและการบริหารจัดการของศูนย์อเนกประสงค์เพื่อผู้สูงอายุให้เข้าถึงชุมชนมากขึ้น บริการให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น เพื่อให้ผู้สูงอายุสามารถเข้ามาใช้บริการศูนย์ได้อย่างปลอดภัย และมีความสุข ส่งเสริมให้ครอบครัวและท้องถิ่นมีส่วนร่วมและมีบทบาทในการดูแลผู้สูงอายุมากขึ้น