วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบพัฒนาฐานความรู้ออนโทโลยีสมุนไพรไทยและทดสอบการประยุกต์ใช้ออนโทโลยีในรูปแบบเครื่องมือค้นหาข้อมูลพืชสมุนไพรของศูนย์สารสนเทศด้านการแพทย์แผนไทย ของโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร โดยได้ศึกษาค้นคว้าข้อมูลขององค์ความรู้สมุนไพรไทยและเภสัชกรรมไทย การสนทนากลุ่มเพื่อรวบรวมข้อมูล นำมาออกแบบออนโทโลยีสมุนไพรไทยเพื่อเป็นฐานความรู้สมุนไพร ที่ประกอบด้วยแนวคิด (concepts) และความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิด โดยมีแนวคิดสำคัญที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ สมุนไพร (Herb Material), สูตรตำรับ (Formulation), รูปแบบผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป (Finished Product Form), คำเตือน (Clinical Warning), รสยา(Taste), ตรีธาตุ (Tri-That), ปัญหาสุขภาพ (Health Problem) และ วิธีการใช้ยา (Use Method) ออนโทโลยีสมุนไพรไทยที่พัฒนาขึ้นได้รับการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญ ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาออนโทโลยีและผู้เชี่ยวชาญด้านการแพทย์แผนไทย เพื่อประเมินความถูกต้องของการกำหนดแนวคิด การสร้างความสัมพันธ์ และการประยุกต์ใช้ซ้ำ ผลการประเมินพบว่าผู้เชี่ยวชาญทั้งสองสาขาเห็นด้วยกับโครงสร้างและองค์ประกอบของออนโทโลยีในด้านความถูกต้องเหมาะสม และเห็นด้วยมากที่สุดในด้านการพัฒนาต่อยอดและการนำไปใช้ซ้ำกับฐานความรู้อื่นในอนาคต และเพื่อให้ออนโทโลยีที่พัฒนาขึ้นสามารถนำไปใช้ได้จริง ออนโทโลยีจึงถูกถ่ายทอดในรูปแบบระบบค้นหาข้อมูล (semantic search system) เพื่อเป็นส่วนที่ผู้ใช้งานสามารถใช้สืบค้นหาข้อมูลสมุนไพรที่ต้องการได้ และพบว่าการสืบค้นในรูปแบบ concept-based นี้สนับสนุนให้การค้นหามีประสิทธิภาพดีและมีความถูกต้องแม่นยำมากยิ่งขึ้น

วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557