วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) สร้างแบบวัดการรู้จักตนเองของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (2) สร้างกระบวนการสืบสอบและการประเมินแบบชื่นชมในการสร้างเสริมการรู้จักตนเองเพื่อการพัฒนาตนเองของนักเรียน และ (3) ศึกษาผลการใช้กระบวนการสืบสอบและการประเมินแบบชื่นชมในการสร้างเสริมการรู้จักตนเองเพื่อการพัฒนาตนเองของนักเรียน วิธีการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อแรกทำการสร้างแบบวัดการรู้จักตนเอง และตรวจสอบคุณภาพของแบบวัดด้านความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญทางด้านการวัดและประเมินผล และการแนะแนว จำนวน 9 คน ด้านความเที่ยงแบบความสอดคล้องภายในตามสูตรสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาค ด้านความตรงเชิงโครงสร้างโดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น รวม 1,626 คน ที่ได้มาจากการสุ่มแบบหลายขั้นตอน 4 ภูมิภาคทั่วประเทศ ทำการแบ่งตัวอย่างออกเป็น 2 กลุ่มแบบสุ่ม กลุ่มแรกจำนวน 813 คนวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ (EFA) กลุ่มสองจำนวน 813 คนวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน (CFA) ด้วยโปรแกรม LISREL วิธีการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 ใช้การศึกษาเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้องและการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ ได้แก่ ผู้บริหารการศึกษา ศึกษานิเทศก์ และครูประจำชั้นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 5 คน ทำการวิเคราะห์เนื้อหา ยกร่างกระบวนการ แผนการจัดกิจกรรม และตรวจสอบความเหมาะสม โดยผู้เชี่ยวชาญทางด้านการวัดและประเมินผล และการแนะแนว จำนวน 9 คน ส่วนวิธีการวิจัยตามวัตถุประสงค์ข้อที่ 3 เป็นการทดลองใช้กระบวนการกับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 18 คน และให้นักเรียนเขียนบันทึกประจำวัน (Diary) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา สถิติเชิงบรรยาย การนำเสนอในรูปแบบตารางและแผนภาพประกอบคำบรรยาย ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ (1) ผลการสร้างและพัฒนาแบบวัดการรู้จักตนเองเพื่อการพัฒนาตนเองของนักเรียน พบว่า การรู้จักตนเองมี 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) องค์ประกอบด้านการสนใจใฝ่เรียนรู้ (HOW) 2) องค์ประกอบด้านการเห็นคุณค่าในตน (VAL) 3) องค์ประกอบด้านการมีเป้าหมาย (GOL) 4) องค์ประกอบด้านพลังใจจากด้านครอบครัว (FAM) 5) องค์ประกอบด้านการรับรู้ความสามารถ (ABI) 6) องค์ประกอบด้านการสนับสนุนจากสังคม (SOC) และ 7) องค์ประกอบด้านการเข้าใจผู้อื่นและจัดการอารมณ์ตนเอง (EMO) แบบวัดการรู้จักตนเองที่พัฒนาขึ้นเป็นแบบมาตรประมาณค่า (rating scale) 5 ระดับ จำนวน 29 ข้อ มีความตรงเชิงเนื้อหาโดยค่า IOC อยู่ระหว่าง 0.667-1.00 มีค่าความเที่ยงรายด้านและโดยรวมอยู่ระหว่าง 0.702- 0.930 และมีความตรงเชิงโครงสร้างจากการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจและการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน โดยโมเดลองค์ประกอบ 7 ด้านและโมเดลการรู้จักตนเองมีความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (X2 = 15.374 df = 9, p = .081, X2/df = 1.708, CFI = 0.997, NFI = 0.993, GFI = 0.995, AGFI = 0.983 และ RMSEA = 0.029) (2) กระบวนการสืบสอบและประเมินแบบชื่นชมประกอบด้วย 7 ระยะ 13 กิจกรรมหลัก ใช้เวลารวม 6 ชั่วโมง 30 นาที แต่เน้นให้นักเรียนไปปฏิบัติด้วยตนเองเป็นระยะเวลา 3 สัปดาห์ โดยติดตามความก้าวหน้าจากบันทึกประจำวัน (Diary) และให้ข้อมูลป้อนกลับเชิงบวกทุกวัน (3) หลังใช้กระบวนการสืบสอบและการประเมินแบบชื่นชมนักเรียนมีการรู้จักตนเองสูงกว่าก่อนใช้กระบวนการฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 โดยมีขนาดอิทธิพล (effect size) เท่ากับ 0.818