วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557

เชื้อฮิวแมนโนโรไวรัสเป็นไวรัสที่สำคัญชนิดหนึ่งที่เป็นสาเหตุของการติดเชื้อในระบบทางเดินอาหารทั่วโลก โดยการเกิด recombination ของเชื้อไวรัสนั้นเป็นประโยชน์ต่อการหลบหนีจากระบบภูมิคุ้มกันของเซลล์เจ้าบ้าน และยังเป็นกลไกสำคัญต่อวิวัฒนาการของไวรัสเพื่อให้ได้เชื้อไวรัสในสายพันธุ์ใหม่อีกด้วย แต่ข้อมูลการศึกษาเกี่ยวกับการเกิด recombination ในประเทศไทยนั้นยังพบอยู่น้อย ดังนั้น ในการศึกษาครั้งนี้ จึงทำการตรวจสอบและจัดจำแนกสายพันธุ์ของเชื้อฮิวแมนโนโรไวรัสที่มีการเกิด recombination ตั้งแต่ ค.ศ. 2009-2014 ในประเทศไทย จากตัวอย่างอุจจาระของผู้ป่วยที่มีอาการทางระบบทางเดินอาหารอักเสบเฉียบพลัน จากตัวอย่างที่ให้ผลบวกต่อการติดเชื้อฮิวแมนโนโรไวรัสทั้งหมด 150 ตัวอย่าง พบว่า จำนวน 104 ตัวอย่างที่สามารถทำการระบุจีโนไทป์จากการเพิ่มจำนวนยีน VP1 ด้วยเทคนิค RT-PCR โดยพบว่า มีทั้งสิ้น 12 จีโนไทป์ คือ GII.1, GII.2, GII.3, GII.4, GII.5, GII.6, GII.7, GII.12, GII.13, GII.14, GII.17 และ GII.21 โดยที่สายพันธุ์ GII.4 เป็นสายพันธุ์ที่พบการระบาดมากที่สุด (67/104, 64.4 %) การวิเคราะห์ข้อมูลจาก Phylogenetic และ Simplot พบการเกิด recombination จากตัวอย่างที่ทำการศึกษาทั้งหมด 7 ตัวอย่าง คือ สายพันธุ์ GII.21/GII.3 จำนวน 3 ตัวอย่าง, GII.12/GII.3 จำนวน 2 ตัวอย่าง และ GII.12/GII.1 จำนวน 2 ตัวอย่าง เมื่อทำการยืนยันว่าตัวอย่างที่พบเป็น recombination ที่แท้จริง ด้วยการวิเคราะห์ค่าทางสถิติ Maximum x 2 พบว่า ทั้ง 7 ตัวอย่างมีจุดตัดของการเกิด recombination ใกล้เคียงกับบริเวณที่ทับซ้อนกันของ ORF1/ORF2 (p < 0.001) โดยอยู่บริเวณปลาย C ของยีน RdRp และภายในปลาย N ของยีน VP1 ซึ่งเป็นจุดที่มักจะพบการเกิด recombination ได้บ่อยที่สุด