การวิจัยแบบพหุวิธีนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับโมเดลการเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ 2) วิเคราะห์ประสิทธิผลของการใช้โมเดลการเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ เมื่อนำไปใช้ใน 2 วิธีคือ การตรวจสอบความตรงเชิงสาเหตุด้วยการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้างแบบพหุระดับและพหุกลุ่ม (MMSEM) และการนำสู่การปฏิบัติจริงของครูด้วยการวิจัยอิงการออกแบบ (DBR) การวิจัยขั้นตอนแรกใช้การวิจัยเอกสารเพื่อสังเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุและผลของบรรยากาศการเรียนรู้ และวิธีการเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ เพื่อนำไปตรวจสอบในการวิจัยขั้นตอนที่สองใน 2 กิจกรรมคือ 1) การตรวจสอบโมเดลเชิงสาเหตุและผลพหุระดับของบรรยากาศการเรียนรู้ ตัวอย่างวิจัยประกอบด้วยครูวิชาวิทยาศาสตร์ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 2 จำนวน 131 คนจาก 131 โรงเรียนแบ่งเป็นโรงเรียนปกติ 66 โรงเรียนและโรงเรียนในฝัน 65 โรงเรียน และนักเรียนที่ได้เรียนกับครูที่เป็นตัวอย่างวิจัยจำนวน 2425 คน ได้มาโดยวิธีการสุ่มหลายขั้นตอน เครื่องมือวิจัยแบ่งเป็น 2 ชนิด (ใช้กับการวิจัยทั้ง 2 กิจกรรม) คือ เครื่องมือวิจัยสำหรับครูใช้วัดตัวแปรการเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ เครื่องมือวิจัยสำหรับนักเรียนใช้วัดตัวแปรบรรยากาศการเรียนรู้ ตัวแปรความยึดมั่นผูกพันกับการเรียน และตัวแปรผลการเรียนรู้ของนักเรียน เครื่องมือวิจัยมีคุณภาพด้านความตรงเชิงเนื้อหา ความเที่ยงและความตรงเชิงโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าสถิติพื้นฐาน การวิเคราะห์ความแปรปรวนพหุนามด้วยโปรแกรม SPSS การวิเคราะห์เอ็มเอ็มเอสอีเอ็มด้วยโปรแกรม Mplus 2) การออกแบบวิธีการเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ ตัวอย่างวิจัยประกอบด้วยครูจำนวน 8 คน และนักเรียน 255 คน เครื่องมือวิจัยคือ แบบสังเกต แบบสัมภาษณ์กึ่งมีโครงสร้าง และแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา การวิเคราะห์สถิติบรรยายและการวิเคราะห์ความแปรปรวนร่วมพหุนาม ผลการวิจัยพบว่า 1. การเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ของครู ทำให้นักเรียนรับรู้ถึงบรรยากาศการเรียนรู้และจะส่งผลทำให้เกิดความยึดมั่นผูกพันและมีผลการเรียนรู้ที่ดีขึ้น หลักการเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ประกอบด้วย 3 หลักการคือ 1) การตอบสนองความต้องการของนักเรียน 2) การสร้างการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ และ 3) การส่งเสริมการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง 2.1 โมเดลเชิงสาเหตุและผลของบรรยากาศการเรียนรู้ตามทฤษฎีมีความสอดคล้องกลมกลืมกับข้อมูลเชิงประจักษ์ (chi-square = 86.96, df = 67, p = .051, CFI = 0.99, TLI = 0.99, RMSEA = 0.01) การเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ของครูมีอิทธิพลทางตรงต่อบรรยากาศการเรียนรู้มากกว่าความยึดมั่นผูกพันของนักเรียน และมีอิทธิพลทางอ้อมต่อผลการเรียนรู้ของนักเรียนผ่านทางบรรยากาศการเรียนรู้และความยึดมั่นผูกพันอีกด้วย และพบว่ารูปแบบโมเดลเชิงสาเหตุและผลของบรรยากาศการเรียนรู้ของโรงเรียนปกติและโรงเรียนในฝันไม่แปรเปลี่ยนแต่น้ำหนักองค์ประกอบของโมเดลวิจัยของโรงเรียนทั้งสองประเภทมีความแปรเปลี่ยน 2.2 การเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ของครูในโรงเรียนแต่ละพื้นที่มีวิธีการที่เหมือนและแตกต่างกันแต่ยังคงอยู่ในหลักการของโมเดลฯ ที่พัฒนาขึ้น หลังการทดลองพบว่า ค่าเฉลี่ยบรรยากาศการเรียนรู้ ความยึดมั่นผูกพันกับการเรียนและผลการเรียนรู้ของนักเรียนกลุ่มทดลองสูงกว่ากลุ่มควบคุม และหลังทดลองสูงกว่าก่อนทดลอง แนวคิดการเสริมสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ที่ปรับขึ้นใหม่หลังจากลงพื้นที่ภาคสนามประกอบด้วย 4 หลักการคือ 1) การตอบสนองความต้องการของผู้เรียน 2) การสร้างความตระหนักในการเรียนร่วมกับผู้อื่น 3) การสร้างการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ และ 4) การส่งเสริมการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง

วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557