วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2557

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์แนวทางการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ของเมืองแห่งการเรียนรู้ในต่างประเทศ 2) เพื่อวิเคราะห์สภาพปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการที่เกี่ยวข้องกับแหล่งเรียนรู้ตามยุทธศาสตร์ของกรุงเทพมหานคร และ 3) เพื่อนำเสนอแนวทางการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ตามยุทธศาสตร์ของกรุงเทพมหานคร ผู้วิจัยใช้การวิจัยเอกสารเพื่อวิเคราะห์เมืองแห่งการเรียนรู้ 16 เมือง ในสหราชอาณาจักร ออสเตรเลีย แคนาดา สาธารณรัฐฟินแลนด์ และสาธารณรัฐเกาหลี สำหรับข้อมูลในกรุงเทพมหานครใช้การวิจัยเชิงสำรวจโดยส่งแบบสอบถาม ได้ข้อมูลคืนจากผู้ให้บริการแหล่งเรียนรู้จำนวน 248 ชุด คิดเป็นร้อยละ 86.71 ส่วนผู้ใช้บริการแหล่งเรียนรู้ได้รับข้อมูลคืนจำนวน 709 ชุด คิดเป็นร้อยละ 78.77 นอกจากนี้ผู้วิจัยยังได้ทำการศึกษาภาคสนามในชุมชน 5 ประเภท คือ เคหะชุมชน ชุมชนหมู่บ้านจัดสรร ชุมชนชานเมือง ชุมชนเมือง และชุมชนแออัด โดยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม ผู้วิจัยนำแนวทางการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ที่ยกร่างขึ้นจากข้อมูลข้างต้นไปสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อสรุปแนวทางการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ตามยุทธศาสตร์ของกรุงเทพมหานคร ผลการวิจัยพบว่าเมืองในต่างประเทศที่ศึกษาได้กำหนดนโยบายเมืองแห่งการเรียนรู้โดยมีการพัฒนานวัตกรรมด้านยุทธศาสตร์ที่จะเอื้อให้บุคคลทุกคนได้เรียนรู้ทักษะและพัฒนาความสามารถได้ตลอดชีวิต และการจัดแหล่งเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพในชุมชนจึงมีความสำคัญที่จะช่วยให้บรรลุเป้าหมายดังกล่าว ปัจจัยสำคัญในการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ได้แก่ความมุ่งมั่นในการดำเนินการ ความร่วมมือระหว่างภาคส่วนที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ เอกชน และชุมชน รวมทั้งการจัดสรรทรัพยากรที่จำเป็น เมืองแห่งการเรียนรู้ในต่างประเทศส่วนใหญ่มีการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานโดยนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้อย่างกว้างขวาง มีการจัดโครงการและกิจกรรมที่หลากหลายเพื่อให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายที่ต้องการให้มารับบริการ และเน้นการทำงานแบบมีส่วนร่วมกับชุมชน ส่วนผลการสำรวจผู้ให้บริการและผู้ใช้บริการแหล่งเรียนรู้ในกรุงเทพมหานคร และผลการศึกษาภาคสนาม พบว่ากรุงเทพมหานครและชุมชนมีการกำหนดนโยบาย ยุทธศาสตร์ โครงการและกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับเมืองแห่งการเรียนรู้และแหล่งเรียนรู้ แต่น่าสังเกตว่าชุมชนยังไม่ค่อยมีความเข้าใจยุทธศาสตร์ของกรุงเทพมหานคร การดำเนินการมีปัญหาระดับมากในด้านเจ้าหน้าที่ สื่อวัสดุ อุปกรณ์ในการเรียนรู้ และโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ส่วนกิจกรรมที่จัดให้ก็ยังไม่สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ตามยุทธศาสตร์ของกรุงเทพมหานครจึงจำเป็นต้องมีการทำให้ผู้เกี่ยวข้องรวมทั้งภาครัฐและชุมชนเกิดความเข้าใจเป้าหมายร่วมกันและมีเจตจำนงเข้ามามีส่วนร่วม นอกจากนี้กรุงเทพมหานครยังต้องมีการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานที่พอเพียง พัฒนาบุคลากรที่เกี่ยวข้อง พัฒนานวัตกรรมในแหล่งเรียนรู้และกิจกรรมการเรียนรู้ที่จะทำให้เข้าถึงกลุ่มเป้าหมายต่างๆ ที่กำหนดไว้ และตรงตามความต้องการของชุมชน