การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ปัญหาของกระบวนการงบประมาณของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา (2) ศึกษาประสิทธิภาพของกระบวนการบริหารงบประมาณของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา และ (3) พัฒนากระบวนการงบประมาณของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงบรรยาย ประชากรคือ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วยผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ผู้อำนวยการกลุ่มนโยบายและแผน ผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานการเงินและสินทรัพย์ และผู้อำนวยการหน่วยตรวจสอบภายใน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง แบบประเมินความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้และความเป็นประโยชน์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติบรรยาย ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติอนุมานหรือสถิติอ้างอิง ได้แก่ การทดสอบ t-test และ One way ANOVA ที่ระดับนัยสำคัญ .05 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ใช้เทคนิค Modified Priority Needs Index (PNImodified ) ในการจัดลำดับความต้องการจำเป็น และใช้เทคนิค DEA :Data Envelopment Analysis หาค่าคะแนนประสิทธิภาพ ผลการวิจัยพบว่า (1) กระบวนการงบประมาณของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา ในสภาพปัจจุบันมีการปฏิบัติอยู่ในระดับมากที่สุดคือ ขั้นตอนการจัดสรรงบประมาณ สำหรับสภาพที่พึงประสงค์ ขั้นตอนการจัดสรรงบประมาณ มีค่าเฉลี่ยมากที่สุด โดยมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 4.02 และ 4.49 ตามลำดับ และมีความต้องการจำเป็นในการพัฒนาขั้นตอนการติดตามและประเมินผลงบประมาณมากที่สุด โดยมีค่า PNImodified เท่ากับ 0.17 ส่วนสภาพปัญหาที่พบในการปฏิบัติงานอยู่ในระดับน้อย (ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 1.85) เมื่อพิจารณาตามขนาดและที่ตั้งพบว่า สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ที่มีขนาดและที่ตั้งต่างกันมีความต้องการพัฒนาแตกต่างกัน ที่ระดับนัยสำคัญ .05 (2) ประสิทธิภาพการบริหารงบประมาณของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 66% (3) กระบวนการงบประมาณของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนคือ การจัดทำงบประมาณ การจัดสรรงบประมาณ การบริหารงบประมาณและการติดตามและประเมินผลงบประมาณ และมาตรฐานทางการเงิน 7 ด้าน โดยมีส่วนที่ต้องพัฒนาเพิ่มเติมในรายละเอียดการดำเนินงาน ดังนี้ 1) การจัดทำแผนงบประมาณ โดยเฉพาะการจัดทำแผนกลยุทธ์ตามความต้องการของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา เน้นการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องและเพิ่มเติมการจัดทำปฏิทินงบประมาณ เชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาและโรงเรียน 2) การจัดทำต้นทุนผลผลิต สามารถจำแนกงบประมาณในแต่ละกิจกรรมและผลผลิตได้เพื่อเปรียบเทียบผลผลิตกับต้นทุนที่ใช้ไป 3) การบริหารการจัดซื้อจัดจ้าง จัดทำคู่มือการปฏิบัติงานควบคู่กับการอบรมบุคลากร 4) การบริหารการเงินและการควบคุมงบประมาณ จัดทำคู่มือการระดมทรัพยากร 5) การบริหารสินทรัพย์ จัดทำแผนการบริหารสินทรัพย์ที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์ 6) การตรวจสอบภายใน เน้นการให้ความสำคัญกับการช่วยเหลือให้โรงเรียนทำงานได้ถูกต้องและสะดวกยิ่งขึ้น 7) การรายงานทางการเงินและผลการดำเนินงาน เพิ่มการรายงานให้ครอบคลุมถึงผลผลิต ผลลัพธ์ ความคุ้มค่าและคุ้มทุน โดยใช้ DEA เพื่อหาค่าประสิทธิภาพการใช้จ่ายงบประมาณ

วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2554