การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เพื่อศึกษารูปแบบและกระบวนการส่งเสริมสุขภาพเกษตรกรกลุ่มเสี่ยงในการแก้ไขปัญหาจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและบริบทของชุมชนด้วยหลักวิถีพุทธ วิธีการวัดผลคือใช้แบบสอบถามก่อนและหลังเข้าร่วมกระบวนการ พื้นที่ศึกษาคัดเลือกโดยเฉพาะเจาะจง ได้แก่ อำเภอศรีสำโรง จังหวัดสุโขทัย ซึ่งมีพื้นที่ที่มีอัตราการป่วยด้วยโรคพิษจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชในระดับสูง และเป็นพื้นที่ซึ่งแสดงความต้องการเข้าร่วมวิจัย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ เกษตรกรจำนวน 60 คน ขั้นตอนในการวิจัยแบ่งออกเป็นสามระยะ ได้แก่ระยะ 1) ศึกษาสถานการณ์ปัญหา 2) การปฏิบัติ 3) การประเมินผล

     ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรที่เข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้เห็นชอบด้วยปัญญาตามแนววิถีพุทธ (สัมมา ทิฏฐิ) ในเรื่องการลดอันตรายจากสารเคมีกำจัดศัตรูพืชโดยมีคะแนนเฉลี่ยหลังการเข้าร่วมกระบวนการเพิ่มขึ้นจากก่อนเข้าร่วมกระบวนการอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยคะแนนความรู้เฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 17.60 เป็น 21.80 และคะแนนเฉลี่ยการปฏิบัติป้องกันตนเองจาก 59.12 เป็น 65.19 คะแนน

     ด้วยกระบวนการเรียนรู้ด้วยปัญญาตามแนววิถีพุทธ (สัมมา ทิฏฐิ) มีผลต่อการลดปัญหาการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช จึงควรมีการขยายผลต่อชุมชนอื่นต่อไป นอกจากนี้ควรมีการเผยแพร่ความรู้จากกลุ่มที่เข้าร่วมกระบวนการสู่เกษตรกรคนอื่นๆ ในชุมชนของตนเองต่อไป