วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

งานวิจัยนี้ศึกษากระบวนการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวผักกะหล่ำปลีของผู้เพาะปลูกและผู้ค้าส่งเพื่อวิเคราะห์ต้นทุนและความสูญเสียรวมที่เกิดขึ้น โดยกรณีศึกษาประกอบด้วยเกษตรกร มูลนิธิโครงการหลวงทุ่งหลวงและพ่อค้าคนกลางตลาดไท ซึ่งจากการศึกษาวิเคราะห์ความสูญเสียของผลผลิตในขั้นตอนการเตรียมและการขนส่งของผักกะหล่ำปลีพร้อมจำหน่ายทั้ง 3 เส้นทางขนส่ง พบว่า เส้นทางที่ 1 การขนส่งผักกะหล่ำปลีที่เก็บเกี่ยวแล้วจากแปลงเพาะปลูกไปยังมูลนิธิโครงการหลวงทุ่งหลวงก่อนจะส่งไปยังมูลนิธิโครงการหลวงจังหวัดเชียงใหม่พบว่า มีความสูญเสียรวมที่เกิดขึ้นบนเส้นทางนี้คิดเป็นร้อยละ 33.95 ของน้ำหนักผักกะหล่ำปลีเดิม เส้นทางที่ 2 จะคล้ายกับเส้นทางที่ 1 ยกเว้นว่าผักกะหล่ำปลีแทนที่จะถูกส่งไปยังมูลนิธิโครงการหลวงจังหวัดเชียงใหม่แต่เปลี่ยนขนส่งผักกะหล่ำปลีไปยังบริษัทในจังหวัดกรุงเทพมหานครแทนพบว่า มีความสูญเสียรวมของผักกะหล่ำปลีบนเส้นทางที่ 2 คิดเป็นร้อยละ 30.12 ของน้ำหนักผักกะหล่ำปลีเดิม เส้นทางที่ 3 เกี่ยวกับการขนส่งผักกะหล่ำปลีที่ถูกเก็บเกี่ยวจากแปลงเพาะปลูกไปยังจุดรวบรวมผลผลิตตลาดแม่โจ้พลาซ่าและสุดท้ายส่งไปยังตลาดไทพบว่า มีความสูญเสียรวมของผักกะหล่ำปลีคิดเป็นร้อยละ 28.60 ของน้ำหนักผักกะหล่ำปลีเดิมสำหรับบรรจุภัณฑ์ด้วยถุงพลาสติกและร้อยละ 15.72 ของน้ำหนักผักกะหล่ำปลีเดิมสำหรับผักกะหล่ำปลีบรรจุภัณฑ์ด้วยเข่งไม้ไผ่สาน จากการเปรียบเทียบต้นทุนค่าขนส่งด้วยรถบรรทุกของตนเองกับรถบรรทุกว่าจ้างและการศึกษาแสดงให้เห็นถึงประโยชน์ของการว่าจ้างรถบรรทุกดังนี้ โดยเมื่อเกษตรกร 2 ใน 5 รายเปลี่ยนมาว่าจ้างรถบรรทุกผักกะหล่ำปลีแทนจะสามารถลดต้นทุนค่าขนส่งลงได้ร้อยละ 12.86 และ 4.90 ของต้นทุนค่าขนส่งเดิมตามลำดับ ส่วนการขนส่งผักกะหล่ำปลีจากมูลนิธิโครงการหลวงทุ่งหลวงไปยังเชียงใหม่และหนองหอยด้วยรถบรรทุกว่าจ้างสามารถลดต้นทุนค่าขนส่งด้วยรถของตนเองจากเดิมลงร้อยละ 9.20 สำหรับพ่อค้าคนกลางตลาดไทที่ขนส่งผักกะหล่ำปลีด้วยรถของตนเอง หากมีการว่าจ้างรถสามารถลดต้นทุนค่าขนส่งผักกะหล่ำปลีลงร้อยละ 4.81 ของต้นทุนค่าขนส่งเดิม