วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

วัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการเกิดภาวะดื้อต่ออินซูลินในผู้ป่วยที่ติดเชื้อเอชไอวีร่วมกับไวรัสตับอักเสบซีในช่วงระยะเวลา 6เดือน เปรียบเทียบกับผู้ป่วยเอชไอวีที่ไม่มีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี วิธีดำเนินการ ประชากรที่ศึกษาคือผู้ป่วยเอชไอวีและ/หรือผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบซี จาก The HIV Netherlands Australia Thailand Research Collaboration.(HIVNAT) จากการศึกษา NCT 00411983 ที่ยังมีการตรวจติดตามในช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2556 - มิถุนายน พ.ศ. 2556 รวม 57 คน ทำการเก็บข้อมูลระดับอินซุลินในเลือด (mU/L) และระดับน้ำตาล (mg/dL) นำมาคำนวณภาวะดื้อต่ออินซูลินโดยใช้ HOMA- IR score และทำการเก็บข้อมูลซ้ำที่ 6 เดือน รายงานผลเป็นค่าเฉลี่ยและค่ากลางตามกลุ่มประชากรที่ศึกษาคือผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อเอชไอวีร่วมกับไวรัสตับอักเสบซีเปรียบเทียบกับผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อเอชไอวีเพียงอย่างเดียวโดยเลือกประชากรที่มีเพศ อายุ และค่าเม็ดเลือดชนิด CD4 ใกล้เคียงกัน นำมาวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ของการเปลี่ยนแปลงภาวะดื้อต่ออินซูลินที่ 6 เดือน และปัจจัยที่สงผลต่อการเพิ่มขึ้นของการดื้อต่ออินซูลิน ผลการศึกษา จำนวนประชากรที่ศึกษารวม 77 รายมาจากผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อเอชไอวีร่วมกับไวรัสตับอักเสบซีจำนวน 44 คนและผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อเอชไอวีจำนวน 51 คน ค่า HOMA-IR ตั้งต้นในผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อเอชไอวีร่วมกับไวรัสตับอักเสบซีเท่ากับ1.82 (SD = 0.97) และในกลุ่มผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อเอชไอวีเท่ากับ 1.59 (SD = 1.04) ที่ 6 เดือนพบว่ามีผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อร่วมกันของไวรัสเอชไอวีและไวรัสตับอักเสบซีเท่ากับ 39 คน ค่า HOMA-IR ที่ 6 เดือนเท่ากับ 1.95 (SD = 1.18) และในกลุ่มผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อร่วมกันของไวรัสเอชไอวี 38 คน ค่า HOMA-IR ที่ 6 เดือนเท่ากับ 1.93 (SD = 1.0)ทั้งสองกลุ่มมีค่าเฉลี่ย HOMA-IR 21 คน คิดเป็นร้อยละ 55.3 และ 28 คน คิดเป็นร้อยละ 73.7 ตามลำดับ ซึ่งแตกต่างกันอย่างมีนัยะสำคัญทางสถิติที่ p = 0.043 ปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลต่อการเพิ่มขึ้นของ HOMA-IR คือการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำตาล (p< 0.01) มี odd ratio = 12.95 การเคยได้รับยา Protease inhibitor ร่วมด้วย (p=0.027) มี odd ratio เท่ากับ 0.258 และ การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซีร่วมด้วย (p=0.022) มี odd ratio เท่ากับ 0.265 สรุปผลการศึกษา จำนวนการเกิดภาวะดื้อต่ออินซูลินโดยการใช้ค่า HOMA-IR ในผู้ป่วยที่ติดเชื้อเอชไอวีร่วมกับไวรัสตับอักเสบซีในช่วงระยะเวลา 6เดือน เปรียบเทียบกับผู้ป่วยเอชไอวีที่ไม่มีการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซีมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยพบว่าการเพิ่มขึ้นของระดับน้ำตาลเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ ในขณะที่ การเคยได้รับยาต้านไวรัสสูตรที่มี Protease inhibitor ร่วมด้วยหรือการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซีร่วมด้วยเป็นปัจจัยที่ช่วยลดความเสี่ยงอย่างมีนัยสำคัญ