วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลวิธีการเล่าเรื่องและบุคลิกลักษณะของสมเด็จพระสุริโยทัยที่ปรากฏในสื่อบันเทิงคดีอิงประวัติศาสตร์เกี่ยวกับสมเด็จพระสุริโยทัย โดยใช้แนวทางการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์ตัวบท , จากสื่อที่ได้รับเผยแพร่แล้วมาศึกษา แบ่งออกเป็นบทประพันธ์ร้อยกรองจำนวน 2 เรื่อง นวนิยายอิงประวัติศาสตร์จำนวน 3 เรื่อง หนังสือการ์ตูน ภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ ละครวิทยุ ละครเวที อย่างละ 1 เรื่อง รวมถึงรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร และการสัมภาษณ์บุคคลที่มีความเกี่ยวข้องกับการสร้างสื่อบันเทิงคดีของสมเด็จพระสุริโยทัย ผลการวิจัยพบว่า จากการศึกษาวิจัยพบว่า กลวิธีเล่าเรื่องในบันเทิงคดีอิงประวัติศาสตร์เกี่ยวกับสมเด็จพระสุริโยทัย และบุคลิกลักษณะตัวละครสมเด็จพระสุริโยทัยที่ปรากฏในสื่อต่างๆ มีรูปแบบการเล่าเรื่อง และสร้างตัวละครของสมเด็จพระสุริโยทัย ที่มีความเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยตามยุคสมัย แต่แก่นของเรื่องเล่าคือเพื่อสดุดีพระวีรกรรมของสมเด็จพระสุริโยทัย ความเสียสละของพระองค์ ที่สละชีพเพื่อพระสวามีและเพื่อแผ่นดิน ยังคงเดิมในทุกฉบับ ส่วนบุคลิกตัวละครของสมเด็จพระสุริโยทัย ก็มีความเปลี่ยนแปลงเล็กน้อย แต่ลักษณะเด่นคือ ความกล้าหาญแบบนักรบ ควบคู่ไปกับความอ่อนโยนในแบบสตรีผู้เป็นภรรยาและมารดา พร้อมด้วยอุดมการณ์ความเสียสละและรักชาติบ้านเมือง ยังคงเด่นชัดเหมือนเดิมทุกฉบับเช่นกัน สมเด็จพระสุริโยทัย ทรงมีความเป็นอุดมคติ 4 ประการ คือ ความกตัญญู การตระหนักรู้ในอำนาจและหน้าที่ การรักษาเกียรติ และ การเสียสละเพี่อแผ่นดิน โดยรวมแล้ว พระองค์ถูกสร้างให้มีความโดดเด่นมากขึ้นตามยุคสมัย วีรกรรมของพระองค์ นอกจากความเป็นนักรบที่สละชีพเพื่อแผ่นดินแล้ว การต่อสู้เพื่อปกป้องอำนาจทางการเมืองของพระองค์ก็โดดเด่นมากขึ้น มีการเพิ่มเติมภูมิหลัง ที่ทำให้พระองค์กลายเป็นสตรีที่เกี่ยวข้องกับการปกป้องแผ่นดินในทุกแง่มุม ตั้งแต่สายเลือดความเป็นเจ้าสืบมา และการกระทำทั้งในทางการเมืองและทางการรบ และยังไม่ทิ้งความเป็นแม่ที่ดี สมเด็จพระสุริโยทัย จึงเป็นพระราชินี ในอุดมคติ ในคติความเชื่อของสังคมไทยในปัจจุบัน