วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

แผนกผู้ป่วยนอกเป็นแผนกที่สำคัญของโรงพยาบาล เนื่องจากผู้ป่วยส่วนมากจะต้องเข้าสู่แผนกนี้เป็นแผนกแรก ซึ่งถ้าหากไม่มีการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ จะทำให้เกิดความแออัด รวมทั้งทำให้ผู้ป่วยต้องใช้เวลารอที่ค่อนข้างนาน ในงานวิจัยนี้ได้ทำการวิจัยกับโรงพยาบาลชุมชนในกรณีศึกษา พบว่าในช่วงวันทำการจะมีผู้ป่วยประมาณ 150 คนต่อวัน ซึ่งผู้ป่วยจะต้องใช้เวลาที่แผนกผู้ป่วยนอกเฉลี่ยประมาณ 2 ชั่วโมงครึ่ง ซึ่งส่วนมากผู้ป่วยมักใช้เวลาไปกับการรอรับบริการ โดยจากการเก็บข้อมูลพบว่าผู้ป่วยมีแนวโน้มที่จะมากระจุกตัวในช่วงเช้า โดยคาดหวังว่าจะได้พบแพทย์ที่เร็วกว่า ทำให้ผู้ป่วยใช้เวลารอค่อนข้างนานโดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ป่วยที่มาเช้า ซึ่งสาเหตุของการที่ผู้ป่วยใช้เวลาที่แผนกผู้ป่วยนอกนานนั้นมีอยู่หลายสาเหตุ แต่สาเหตุหลักสำหรับงานวิจัยนี้ ได้แก่ ความไม่สมดุลของจำนวนผู้ป่วยในแต่ละช่วงเวลา โดยงานวิจัยนี้ได้นำเสนอระบบนัดหลากหลายรูปแบบ ที่สามารถกระจายผู้ป่วยไปในแต่ละช่วงเวลาได้ เพื่อที่จะทำให้เวลารอของผู้ป่วยลดลง ในการทดสอบระบบได้ทำการสร้างแบบจำลองขึ้นมาเพื่อทำการทดสอบระบบนัดที่ออกแบบขึ้น จากผลการทดลองพบว่าการนัดผู้ป่วยทุก 30 นาทีและนัดผู้ป่วยจำนวนมากในช่วงกลางของคลินิก เป็นรูปแบบที่ทำให้ผู้ป่วยใช้เวลาในระบบน้อยที่สุดซึ่งลดลงจากปัจจุบันร้อยละ 25.90 โดยไม่ทำให้แพทย์ต้องทำงานล่วงเวลา แต่ถ้าหากเพิ่มอัตราการมาสายของผู้ป่วยแล้วพบว่าระบบนัดที่เหมาะสมจะเปลี่ยนแปลงไป โดยควรนัดผู้ป่วยทุก 60 นาทีและนัดผู้ป่วยจำนวนมากในช่วงต้นของคลินิก ซึ่งระบบนี้ยังคงลดเวลาได้ร้อยละ 21.33 นอกจากนี้ ยังได้ทำการจัดการทำงานของแพทย์ที่เหมาะสม เพื่อปรับให้มีจำนวนแพทย์ในแต่ละช่วงเวลาเหมาะสมกับจำนวนผู้ป่วย โดยตัวชี้วัดที่ใช้ ได้แก่ เวลารอของผู้ป่วย และ สัดส่วนอรรถประโยชน์ของแพทย์ ในการจัดตารางสำหรับแพทย์เฉพาะทาง จะเน้นที่สัดส่วนอรรถประโยชน์ของแพทย์โดยการลดเวลาการลงตรวจของแพทย์ลงเพื่อเพิ่มสัดส่วนอรรถประโยชน์ ทั้งนี้การลดเวลาการลงตรวจของแพทย์จะทำให้เวลารอพบแพทย์ของผู้ป่วยเพิ่มขึ้น แต่หากทำคู่กับระบบนัดก็ยังคงช่วยลดเวลาได้ ส่วนทางด้านแพทย์ตรวจโรคทั่วไปจะเป็นการพิจารณาจำนวนแพทย์ที่ควรจะมีในแต่ละเวลา เพื่อให้สอดคล้องกับจำนวนผู้ป่วย ซึ่งผลการทดลองได้นำเสนอถึงตารางการลงตรวจของแพทย์สำหรับช่วงทั่วไป ช่วงต้นและปลายสัปดาห์ ช่วงกลางสัปดาห์ และสำหรับกรณีที่มีการทำควบคู่กับระบบนัด ซึ่งรูปแบบต่างๆสามารถช่วยลดเวลารอของผู้ป่วยลงได้