วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาถึงรูปแบบการนำเสนอของรายการหนังพาไป 2) ศึกษาและอธิบายเนื้อหาด้านการพัฒนาของรายการหนังพาไป 3) ศึกษาความเป็นขนบและความแปลกใหม่/สร้างสรรค์ของรายการหนังพาไป ซึ่งเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้วิธีวิจัยแบบการสัมภาษณ์เชิงลึกร่วมกับการวิเคราะห์เนื้อหาของรายการหนังพาไป ของสถานีโทรทัศน์ Thai PBS ทั้งหมดสอง season โดย season ที่ 1 มี 36 เทป และ season ที่ 2 มี 27 เทป จำนวนรวมทั้งสิ้น 63 เทป ผลการวิจัยพบว่า 1. รายการหนังพาไปเป็นรายการที่มีรูปแบบรายการที่หลากหลาย ได้แก่ รูปแบบรายการสาระบันเทิง (Edutainment) รูปแบบรายการสารคดี (Documentary programme) รูปแบบรายการโทรทัศน์ตามจริง (Reality TV) รูปแบบรายการท่องเที่ยว และรูปแบบรายการลูกผสม (Hybrid programme) 2. รายการหนังพาไปนั้นโดดเด่นในการนำเสนอเนื้อหาด้านการพัฒนา ซึ่งสอดคล้องกับองค์ประกอบคุณภาพชีวิตมนุษย์ของ Lennart and Anderson (1975) สังเคราะห์ร่วมกับตัวบ่งชี้คุณภาพชีวิตของโครงการกำหนดดัชนีคุณภาพชีวิตของไทย กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (2548) โดยพบว่ามีการนำเสนอด้านการคมนาคมและการสื่อสารมากที่สุด รองลงมาเป็นอันดับสองคือการนำเสนอด้านสิ่งแวดล้อม และรองลงมาเป็นอันดับสามคือการนำเสนอในด้านความปลอดภัย ทั้งนี้เนื่องมาจากพื้นฐานทางการศึกษาทางด้านวิศวกรรมศาสตร์ของหนึ่งในพิธีกรทำให้นำเสนอมุมมองที่สอดคล้องกับด้านวิศวกรรมศาสตร์ 3. รายการมีความแปลกใหม่/สร้างสรรค์ (Invention) ทั้งทางด้านรูปแบบและการนำเสนอ เช่น มีผู้ผลิตตลอดกระบวนการเพียง 2 คน ในขณะที่รายการอื่นๆ ใช้ทีมงานเป็นจำนวนมาก, มีพิธีกรที่ไม่ใช่ดารา นักแสดงหรือบุคคลที่มีชื่อเสียงเหมือนพิธีกรรายกรอื่นๆ และการนำตัวอักษรมาใช้ตลอดทั้งรายการ เป็นต้น ในขณะที่เนื้อหารายการนั้นนอกจากการนำเสนอเนื้อหาด้านการพัฒนาแล้ว ก็ยังมีนำเสนอค่าใช้จ่ายตลอดกระบวนการในการถ่ายทำรายการ รวมถึงค่ากิน ค่าเดินทาง และค่าที่พัก เป็นต้น ซึ่งสัดส่วนของรูปแบบและเนื้อหาดังกล่าวในรายการหนังพาไปจะมีมากกว่าความเป็นขนบ (Convention) และความแปลกใหม่/สร้างสรรค์ที่รายการนำเสนอนี้เองก็สอดคล้องกับเหตุผลที่ผู้ชมรายการให้ความสนใจในรายการด้วย