วิทยานิพนธ์เรื่อง แนวคิดการออกแบบลีลาท่ารำนาฏยศิลป์ไทยของอาจารย์สุวรรณี ชลานุเคราะห์ ศิลปินแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2533 มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์แนวคิดกลวิธีในการออกแบบลีลานาฏยศิลป์ไทยของอาจารย์สุวรรณี ชลานุเคราะห์ ศิลปินแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2533 ดำเนินการวิจัยโดยค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์และการสังเกตการแสดงนาฏยประดิษฐ์ชุดสร้างสรรค์ใหม่ของอาจารย์สุวรรณี ชลานุเคราะห์ ผลการวิจัยพบว่า อาจารย์สุวรรณี ชลานุเคราะห์ มีแนวคิดในการออกแบบนาฏยศิลป์จากประสบการณ์การแสดง ประกอบกับแรงบรรดาลใจของท่านนำมาออกแบบโดยใช้หลักการออกแบบลีลาท่ารำ 4 ประการได้แก่ 1. ใช้หลักการจินตนาการ 2. ใช้หลักการตีบทผสมผสานท่าทางธรรมชาติ 3. ใช้หลักการนำท่ารำเก่ามาพัฒนาใหม่ 4. ใช้หลักการสร้างสรรค์กระบวนท่ารำใหม่ ในรูปแบบการรำตีบทตามคำร้องและทำนองเพลง กระบวนลีลาท่ารำแบบมาตรฐาน มีการนำแม่ท่านาฏศิลป์ไทย และนาฏศิลป์ต่างชาติมาร้อยเรียงกระบวนลีลาท่ารำใหม่อย่างมีเอกลักษณ์ ผู้วิจัยได้ศึกษาแนวคิดการออกแบบนาฏยประดิษฐ์ ที่มีลักษณะและรูปแบบการแสดงที่แตกต่างกันจำนวน 3 ชุดดังนี้ การแสดงประเภทระบำ ชุดระบำรัตนโกสินทร์ เป็นการแสดงที่มีรูปแบบการรำตีบทตามคำร้องและทำนองเพลง เป็นท่ารำแบบมาตรฐานที่มีความนุ่มนวลอ่อนช้อยงดงามตามแบบแผนของนาฏศิลป์ไทย การแสดงประเภทรำเดี่ยวชุด ปันหยีแต่งตัว แบบชวา เป็นการแสดงที่มีรูปแบบการรำตีบทตามคำร้องและทำนองเพลงที่มีสำเนียงทางชวา เป็นการรำอวดฝีมือของผู้แสดง มีลีลาท่ารำผสมผสานระหว่าง 2 วัฒนธรรม คือนาฏยศิลป์ไทยและนาฏยศิลป์อินโดนีเซีย (ยอกยาการ์ต้า) ท่ารำสื่อถึงลักษณะการแต่งกายของตัวละคร การแสดงประเภทเป็นชุดเป็นตอนชุด พลายยงตรวจพล เป็นการแสดงแบบละครพันทางที่มีรูปแบบการรำในลักษณะการรำตีท่าเข้ากับทำนองเพลงที่มีสำเนียงลาว มีการผสมผสานลีลาท่ารำที่ใช้อาวุธประกอบการแสดง

วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556