วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาวิธีการถ่ายทอดดนตรีไทยในโรงเรียนสาธิต "พิบูลบำเพ็ญ" มหาวิทยาลัยบูรพา 2) เพื่อศึกษาวิธีการถ่ายทอดดนตรีไทยในบ้านดนตรีไทยผู้ใหญ่ถาวร แสงจิต โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ และเชิงปริมาณ จากการสัมภาษณ์ การสังเกต และแบบสอบถาม กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ ผู้ถ่ายทอดในระบบโรงเรียน คืออาจารย์ประดิษฐ์ อินทนิล และผู้รับการถ่ายทอด จำนวน 65 คน ผู้ถ่ายทอดในระบบบ้านดนตรีไทยคือ ผู้ใหญ่ถาวร แสงจิต และผู้รับการถ่ายทอด จำนวน 15 คน เครื่องมือในการวิจัยมี 3 ชนิด ได้แก่ 1) แบบสัมภาษณ์ผู้ถ่ายทอดและผู้รับการถ่ายทอด 2) แบบสังเกต การถ่ายทอดดนตรีไทยในเชิงปฏิบัติการ 3) แบบสอบถามผู้รับการถ่ายทอด เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสาร สัมภาษณ์แบบไม่เป็นทางการ และวิเคราะห์ข้อมูลโดยการนำเสนอในรูปแบบความเรียง และตาราง ผลการวิจัยมีดังนี้ 1. วิธีการถ่ายทอดดนตรีไทยในโรงเรียนสาธิต "พิบูลบำเพ็ญ" มหาวิทยาลัยบูรพา มีขั้นตอนการถ่ายทอดดังนี้ กลุ่มผู้เรียนในรายชั่วโมง 1) ทำความเข้าใจในเนื้อสาระ 2) การอธิบายพื้นฐานด้านดนตรีไทยเบื้องต้น 3) เลือกเครื่องดนตรีที่สนใจปฏิบัติ บรรยาย/สาธิต 4) ผู้เรียนลงมือปฏิบัติ 5) ผู้สอนคอยติดตาม และประเมินอย่างใกล้ชิด 6) ประเมินผล กลุ่มผู้เรียนในชุมนุม 1) อธิบายความเป็นมาและสาระความรู้ของบทเพลง 2) สาธิตการบรรเลงพร้อมกับแจกโน้ตเพลง 3) ให้เวลาฝึกซ้อม 4) ปรับและแก้ไขทางเพลง วิธีการถ่ายทอดดนตรีไทยในระบบโรงเรียน ด้านวิธีการ กระบวนการการถ่ายทอด พบว่า ในระบบโรงเรียนมีภาพรวมการถ่ายทอดในระดับ มาก (M = 2.6, S.D. = 0.49) 2. วิธีการถ่ายทอดดนตรีไทยในบ้านดนตรีไทยผู้ใหญ่ถาวร แสงจิต มีขั้นตอน การถ่ายทอดที่มุ่งเน้นไปทางด้านการปฏิบัติ โดยแบ่งผู้เรียน ออกเป็น 2 กลุ่ม ประกอบไปด้วย กลุ่มผู้เรียนพื้นฐาน มีขั้นตอนดังนี้ 1) สอบถามความพร้อมก่อนการศึกษา 2) เรียนรู้การบรรเลงให้ตรงคู่เสียงโดยการจับมือตี 3) ปฏิบัติเพลงสาธุการ ชุดโหมโรงเย็น 4) การวัดผลและการประเมินผล กลุ่มผู้เรียนที่มีความสามารถอยู่แล้ว มีขั้นตอนดังนี้ 1) มีการทดสอบก่อนเรียน 2) เรียนเพลงประเภทเพลงเรื่อง และเพลงเถา 3) การวัดผลและการประเมินผล วิธีการถ่ายทอดดนตรีไทยในระบบบ้านดนตรีไทย ด้านวิธีการ กระบวนการการถ่ายทอด พบว่าในระบบบ้านดนตรีไทยมีภาพรวมการถ่ายทอดในระดับ มาก (M = 2.6, S.D. = 0.63)