วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษากลวิธีการเล่าเรื่องและกลวิธีทางวรรณศิลป์เพื่อนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรในมหาชาติคำหลวง กัณฑ์ที่ 8-13 ขณะเดียวกันเพื่อให้เห็นภาพพระโพธิสัตว์ของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถในมหาชาติคำหลวง ผลการวิจัยพบว่า มหาชาติคำหลวงนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรที่ปรากฏตรงกับเวสสันตรชาดก และภาพพระโพธิสัตว์ที่ปรากฏเฉพาะในมหาชาติคำหลวง ภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดรที่มหาชาติคำหลวงปรากฏตรงกับเวสสันตรชาดก มี 5 ภาพ ได้เเก่ พระโพธิสัตว์ผู้ปรารถนาพระโพธิญาณ พระโพธิสัตว์ผู้บำเพ็ญทศบารมี พระโพธิสัตว์ผู้มีบุญญาภินิหาร พระโพธิสัตว์ผู้เป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ และพระโพธิสัตว์ผู้มีคำเรียกที่หมายถึงพระโพธิสัตว์ ส่วนภาพพระโพธิสัตว์ที่ปรากฏเฉพาะในมหาชาติคำหลวง มี 3 ภาพ ได้เเก่ พระโพธิสัตว์ผู้มีรูปลักษณ์คล้ายพระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ผู้มีบุญญาบารมีที่จะตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าต่อไป และพระโพธิสัตว์ผู้มีคำเรียกที่หมายถึงพระพุทธเจ้า โดยมหาชาติคำหลวงนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์เวสสันดรผู้เป็นพระพุทธเจ้าเป็นลักษณะเด่น ภาพพระโพธิสัตว์ดังกล่าวมีผู้เล่าเรื่องเป็นผู้นำเสนอ ผ่านมุมมองการเล่าเรื่อง ผ่านวิธีการเล่าเรื่อง ผ่านการใช้คำเรียกพระเวสสันดรที่หมายถึงพระโพธิสัตว์และพระพุทธเจ้า ผ่านการใช้คำเพื่อนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ที่ยิ่งใหญ่ และผ่านการใช้ภาพพจน์เพื่อเเสดงบุญญาบารมีของพระโพธิสัตว์ แม้มหาชาติคำหลวงนำเสนอภาพพระโพธิสัตว์ของพระเวสสันดร ก็มีภาพของสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถทับซ้อนอยู่ด้วยผ่านการใช้คำเรียกซึ่งหมายถึงผู้เป็นที่พึ่งและเป็นใหญ่ในสามโลก เพื่อเชิดชูสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถเป็นพระโพธิสัตว์และพระพุทธเจ้า ทำให้มหาชาติคำหลวงเเตกต่างจากมหาชาติภาษาไทยสำนวนอื่น