วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556

งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาการรับสัมผัสสารพอลิไซคลิกอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน (PAHs) ที่ดูดซับบนอนุภาคผ่านการหายใจและการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพของผู้ปฏิบัติงานในสถานประกอบพิธีกรรมทางศาสนาในกรุงเทพมหานคร 2 แห่ง คือ วัด A (แบบเปิดโล่ง) และวัด B (แบบกึ่งเปิดโล่ง) ทำการเก็บตัวอย่างในวันพุธ (วันธรรมดา) และวันอาทิตย์ (วันหยุด) เป็นเวลา 8 ชั่วโมง (07.00 – 15.00 น.) ในช่วงฤดูร้อน ฤดูฝน และฤดูหนาว ในปี 2555 เก็บตัวอย่างอนุภาคฝุ่นขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน (PM2.5) และอนุภาคฝุ่นขนาดใหญ่กว่า 2.5 ไมครอน แต่เล็กกว่า 10 ไมครอน (PM2.5-10) ด้วยเครื่อง Gilian air pump ที่ต่อกับ Personal Modular Impactors (PMI) 3 จุด ที่เป็นตัวแทนพื้นที่ปฏิบัติงานของพนักงานในสถานประกอบพิธีกรรมทางศาสนาแต่ละแห่ง ได้แก่ พนักงานรักษาความปลอดภัย (G) พนักงานเก็บธูปและทำความสะอาด (J) พนักงานขายดอกไม้ ธูป เทียน (V) และเก็บตัวอย่าง PM2.5 บริเวณที่เป็นตัวแทนบรรยากาศทั่วไป (A) ด้วยเครื่อง Minivol tactical air sampler (TAS) อีกหนึ่งจุด วิเคราะห์สาร PAHs ในตัวอย่างฝุ่นด้วยเครื่อง HPLC Fluorescence detector และ UV detector ผลการศึกษาที่วัด A พบว่า ค่าความเข้มข้นเฉลี่ยของ PM2.5 ที่จุด J สูงที่สุด และมากกว่าที่จุด G V และ A อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% (p<0.05) คิดเป็น 5.6 7.1 และ 9.3 เท่า ตามลำดับ ความเข้มข้นเฉลี่ยทั้ง 3 ฤดูของ PM2.5 (509.05±243.38 µg/m3) และ PM10 (PM2.5 + PM2.5-10) (675.09±354.59 µg/m3) ที่วัด A มีค่าสูงกว่าที่ตรวจพบในวัด B (47.33±19.58 และ 69.75±26.66 µg/m3 ตามลำดับ) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับความเชื่อมั่น 95% ปริมาณธูปที่ใช้ในการสักการะมีความสัมพันธ์กับปริมาณ PM2.5 และ PM10 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับความเชื่อมั่น 99% โดยให้ค่า Pearson correlation(r) สำหรับ PM2.5 ณ จุด A G J และ V เท่ากับ 0.735, 0.791, 0.835 และ 0.550 ตามลำดับ แสดงให้เห็นถึงการเผาไหม้ธูปเป็นแหล่งกำเนิดหลักของฝุ่นขนาดเล็ก ปริมาณความเข้มข้นเฉลี่ย 8 ชั่วโมงของสาร PAHs รวมใน PM2.5 (t-PAHs2.5) และ PM2.5-10 (t-PAHs2.5-10) ทั้ง 3 ฤดูที่วัด A เท่ากับ 47.73±72.78 และ 1.01±0.98 ng/m3 ตามลำดับ ในขณะที่วัด B มีค่าเท่ากับ 3.02±1.67 และ 0.55±0.40 ng/m3 ตามลำดับ ผลการประเมินความเสี่ยงที่ก่อให้เกิดมะเร็ง (cancer risk) ของกลุ่มพนักงานที่ปฏิบัติงานที่สถานประกอบพิธีกรรมทางศาสนาโดยพิจารณาจากค่า Benzo(a)pyrene equivalent (BaPeq) เมื่อเทียบกับเกณฑ์ที่ยอมรับได้ซึ่งกำหนดให้ประชากรล้านคนมีหนึ่งคนที่มีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็ง หรือคิดเป็น 1 x10-6 พบว่า ค่า 95% confidence interval ของความเสี่ยงจากการรับสัมผัสสาร BaPeq ใน PM2.5 (t-BaPeq2.5) และ PM2.5-10 (t-BaPeq2.5-10) อยู่ในช่วง 0.18x10-6 – 175.97 x10-6 และ 0.007 x10-6 – 6.25 x10-6 ตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบระหว่างความเสี่ยงจากการรับสัมผัส t-BaPeq2.5 ของพนักงานที่ปฏิบัติงานในบริเวณที่ต่างกัน พบว่า ที่วัด A พนักงานเก็บธูปและทำความสะอาด (J) มีโอกาสเสี่ยงสูงที่สุด (52.6x10-6 – 122.0x10-6) และสูงกว่าพนักงานรักษาความปลอดภัย (G) และพนักงานขายดอกไม้ ธูป เทียน (V) ประมาณ17.7 และ 16.4 เท่า ตามลำดับ สำหรับที่วัด B มีเพียงพนักงานรักษาความปลอดภัย (G) และพนักงานเก็บธูปและทำความสะอาด (J) ที่พบโอกาสเสี่ยงเกินระดับที่ยอมรับได้ โดยมีค่า 1.32x10-6 และ 0.15x10-6 - 1.91x10-6 ตามลำดับ กรณีการรับสัมผัสของ t-BaPeq2.5-10 พบว่า พนักงานที่ปฏิบัติงานในทุกตำแหน่งยังไม่พบโอกาสเสี่ยงที่เกินเกณฑ์ที่ยอมรับได้