วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2539

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันเกี่ยวกับที่อยู่อาศัยชั่วคราวของผู้ใช้แรงงานก่อสร้าง ที่ทำงานในเขตกรุงเทพมหานคร และปริมณฑล ความคาดหวังในด้านที่อยู่อาศัยถาวร สถานภาพทางเศรษฐกิจ สังคม การอยู่อาศัย การย้ายถิ่น กระบวนการเข้าสู่อุตสาหกรรมการก่อสร้าง ตลอดจนปัญหาต่างๆ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยนี้ คือผู้ใช้แรงงานก่อสร้างที่ทำงานในย่านศูนย์กลางธุรกิจ (CBD) และปริมณฑล (BMR) จำนวน 400 ตัวอย่าง จาก 50 โครงการ โดยวิธีการสำรวจด้วยแบบสอบถาม ด้วยวิธีการเก็บข้อมูลแบบบังเอิญ (Accidental Sampling) ตามสัดส่วนของกลุ่มตัวอย่างในแต่ละโครงการ (Quota Sampling) ผลการวิจัยมีสาระสำคัญคือ แรงงานก่อสร้างส่วนใหญ่เป็นชาย มีอายุน้อยกว่า 30 ปี มีภูมิลำเนาเดิมในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีการศึกษาระดับภาคบังคับชั้นประถมศึกษา ส่วนใหญ่เป็นกรรมกร แรงงานไม่มีฝีมือ ซึ่งมีอายุงานน้อยกว่า 5 ปี ด้วยการชักชวนของเพื่อนและญาติ อพยพเข้ามาทำงานแบบชั่วคราว สลับกับการทำการเกษตรที่ภูมิลำเนาเดิม โดยไม่มีความสนใจที่จะยึดอาชีพก่อสร้างเป็นอาชีพหลัก ในด้านที่อยู่อาศัยขณะทำอาชีพก่อสร้าง ส่วนใหญ่จะอาศัยอยู่กับนายจ้าง เป็นที่อยู่อาศัยแบบชั่วคราว ขนาดห้อง 2.50x3.00 เมตร ปลูกเป็นเรือนแถวติดกัน วัสดุที่ใช้ประกอบส่วนใหญ่เป็นสังกะสี น้ำใช้และไฟฟ้า นายจ้างเป็นฝ่ายจัดหาให้ ความคาดหวังเกี่ยวกับที่อยู่อาศัยถาวร พบว่าส่วนใหญ่ไม่มีการเตรียมการในเรื่องที่อยู่อาศัยใหม่แต่อย่างใด ยังคงจะโยกย้ายไปตามหน่วยงานก่อสร้างใหม่ๆ เมื่อหมดงาน สลับกันการย้ายกลับภูมิลำเนาเดิม เมื่อถึงฤดูการทำการเกษตร การเป็นเจ้าของบ้านหลังใหม่ได้ จะนิยมปลูกสร้างเอง ณ ภูมิลำเนาเดิม จากข้อค้นพบในด้านรายได้และเงินออม แรงงานก่อสร้างส่วนใหญ่จะไม่มีความสามารถในการเป็นเจ้าของบ้านได้เลย ยกเว้นกลุ่มแรงงานก่อสร้างไทยในต่างประเทศ ที่สามารถเก็บเงินออมได้ 4,000-5,000 บาทต่อเดือน ผลการวิจัยครั้งนี้พบว่า มีส่วนสนับสนุนในประเด็นของการขาดแคลนแรงงานก่อสร้างภายในประเทศ ณ ปัจจุบัน โดยเฉพาะช่างต่างๆ หรือแรงงานฝีมือ ส่วนใหญ่จะมีแต่กรรมกร และยังมีแรงงานก่อสร้างจำนวนหลายแสนคนทำงานในต่างประเทศ ดังนั้น การจัดสร้างที่อยู่อาศัยชั่วคราวที่เหมาะสม การพัฒนาฝีมือแรงงาน และยกระดับคุณภาพชีวิต ให้ทัดเทียมกับผู้ใช้แรงงานอุตสาหกรรมอุตสาหกรรมประเภทอื่น เป็นสิ่งที่มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง ในการพัฒนาประเทศตามแผนต่างๆ ที่วางไว้