วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2553

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงแบบสหวิทยาการ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1. กระบวนการสื่อสารของเยาวชนในการเสริมพลังสร้างสุขภาวะรอบโรงเรียน 2. การรับรู้และพฤติกรรมด้านสุขภาวะของเยาวชนจากการเสริมพลังสร้างสุขภาวะรอบโรงเรียน และ 3. เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งเสริมและเป็นอุปสรรคในการสื่อสารของเยาวชนในการเสริมพลังสร้างสุขภาวะรอบโรงเรียน ในส่วนงานวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้วิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัย ได้แก่ 1. การสัมภาษณ์เจาะลึก (In-depth interview) 2. การวิเคราะห์เอกสาร (Documentary analysis) 3. การสนทนากลุ่ม (Focus group) และ 4. การสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม (Non-participant observation) ในส่วนการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey research) ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือ เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 ตัวอย่าง โดยเลือกศึกษา 3 โรงเรียนในเขตกรุงเทพและปริมณฑลในโครงการแผนที่สุขภาพเพื่อเพิ่มพื้นที่ดี ลดพื้นที่เสี่ยงรอบโรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนสตรีศรีสุริโยทัย โรงเรียนโพธิสารพิทยากรและโรงเรียนสายปัญญารังสิต ผลการวิจัยเชิงคุณภาพพบว่า 1. กระบวนการสื่อสารของนักเรียนแกนนำกับนักเรียนในโรงเรียน นักเรียนแกนนำกับครูแกนนำ นักเรียนแกนนำกับผู้บริหารโรงเรียน และนักเรียนแกนนำกับผู้นำชุมชน มีรูปแบบการสื่อสารที่ผสมผสานกัน ระหว่างการสื่อสารแบบแนวดิ่ง (Vertical communication) และการสื่อสารแบบแนวนอน (Horizontal communication) นักเรียนแกนนำ มีรูปแบบการสื่อสารผ่านสื่อต่างๆ โดยใช้กลยุทธ์ในเชิงบวก (Positive) ผ่านสื่อบุคคล (Personal media) และสื่อกิจกรรม (Activity media) ทั้งภายในโรงเรียน และภายนอกโรงเรียน 2. การสื่อสารของเยาวชนในการระดมพลังสร้างสุขภาวะรอบโรงเรียน ในขั้นการวิเคราะห์ชุมชน (Community analysis) มีการสร้างความรู้ เกี่ยวกับสุขภาวะรอบโรงเรียนด้วยการการอบรมโครงการแผนที่สุขภาพฯ จากนั้นจึงนำความรู้ไปใช้ในการปฏิบัติ และสรุปข้อมูลเพื่อหาแนวทางสร้างสุขภาวะที่ดีในพื้นที่ ส่วน 2. การออกแบบและการริเริ่มกิจกรรม (Design and Intiation) มีการการวางแผนจัดกิจกรรม และการประสานความร่วมมือกับชุมชน และการขอรับการสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอก 3. ขั้นการดำเนินกิจกรรม (Implementation) โดยมุ่งเน้นให้เกิดความร่วมมือของพันธมิตร 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มเยาวชน กลุ่มชุมชน และกลุ่มหน่วยงานรัฐ ประกอบกับส่งเสริมให้เยาวชน ชี้ปัญหาด้านสภาวะแวดล้อมที่มีผลกระทบต่อความสุขภาวะของคนในชุมชน และสุขภาวะของนักเรียน 4. ขั้นการรักษาการเชื่อมประสานกัน โดยหนุนเสริมให้เกิดผลลัพธ์ต่อเนื่องในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียน และชุมชน ผ่านสื่อบุคคล และสื่อกิจกรรม โดยเยาวชนแผนที่สุขภาพฯ และ 5. การแพร่กระจายและสร้างความคงทน โดย เยาวชนเป็นผู้เผยแพร่ประชาสัมพันธ์ในโรงเรียน และกลุ่มผู้ผลักดันโครงการฯ ได้แก่ ทีมประชาสัมพันธ์ของสสส.และสมาคมผู้บำเพ็ญประโยชน์ฯเป็นผู้เผยแพร่ประชาสัมพันธ์สู่สาธารณะผลการวิจัยเชิงปริมาณพบว่า นักเรียนที่เข้าร่วมโครงการแผนที่สุขภาพฯมีความแตกต่างด้านพฤติกรรมการสร้างสุขภาวะ และการรับรู้เกี่ยวกับสุขภาวะในโครงการแผนที่สุขภาพแตกต่างจากนักเรียน ที่ไม่เข้าร่วมกิจกรรมแผนที่สุขภาพอย่างมีนัยยะสำคัญ นอกจากนี้การศึกษายังพบว่าปัจจัยที่ศึกษาคือ การรับรู้ พฤติกรรม และการมีส่วนร่วมมีความสัมพันธ์ในเชิงบวกอย่างมีนัยยะสำคัญ