วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2551

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ประสิทธิภาพ ประเมินประสิทธิผล และปัจจัยที่ทำให้เกิดประสิทธิผลของรายการ “โรงเรียนอนุบาลฝันในฝันวิทยา” และแนวทางในการปรับปรุงเนื้อหาและวิธีการนำเสนอรายการ รวมทั้งค้นหาแบบจำลองในบริบทของการสื่อสารด้านศาสนา โดยใช้แนวทางการวิจัยแบบผสมผสาน ทั้งการวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ กรอบการศึกษา คือ “Communication for Change” และการสื่อสารเพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา ผลการวิจัยพบว่ารายการ “โรงเรียนอนุบาลฝันในฝันวิทยา” เน้นเนื้อหาเรื่อง กฎแห่งกรรม การสร้างบุญ โดยการทำทาน รักษาศีลและเจริญภาวนา ผ่านเทคนิคการนำเสนอรายการโดยการบูรณาการระหว่าง เพลง ภาพ และ การเล่าเรื่องที่มีประสิทธิภาพ และทำให้เกิดประสิทธิผลในการทำให้ผู้รับสารเกิดการเปลี่ยนแปลงทางด้าน ความรู้/ความเข้าใจ ทัศนคติ ความเชื่อ ค่านิยม สามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเชิงลบให้เป็นพฤติกรรมเชิงบวกได้อย่างเป็นรูปธรรม ภายในระยะเวลาการรับชมอันสั้น โดยปัจจัยที่ทำให้รายการมีประสิทธิภาพคือ 1)ผู้ส่งสารที่มีความสามารถเฉพาะตน มีความเป็นเลิศในการเล่าเรื่อง ในระดับพิเศษเหนือธรรมดา สามารถนำเสนอสิ่งที่เป็นนามธรรมให้ปรากฏเป็นรูปธรรมได้อย่างชัดเจน โน้มน้าวใจให้ผู้รับสารตระหนักในผลกรรม 2)เนื้อหาเรื่องกฎแห่งกรรม ตอกย้ำความเชื่อดั้งเดิมของผู้รับสาร โดยการตอบคำถามผ่านเรื่องราวของบุคคลที่มีชีวิตอยู่จริงในปัจจุบัน เป็นเรื่องเชิงประจักษ์ คาดไม่ถึง และไม่สามารถหาคำตอบได้จากที่อื่น การใช้เทคนิคการนำเสนอที่หลากหลาย มีภาพประกอบที่ประณีต งดงาม สมจริง สมบูรณ์แบบ 3)ช่องทางการรับชมที่หลากหลาย ออกอากาศในเวลาที่เหมาะสม 4)ทีมงานทำงานแบบมืออาชีพภายใต้ความกดดันเรื่องเวลาและไม่หวังผลตอบแทนด้านปัจจัย 5)ผู้รับสารที่พร้อมจะเชื่อเรื่องกฎแห่งกรรม นำความรู้ที่ได้รับไปปฏิบัติและเห็นผล จึงแนะนำผู้อื่นต่อไป 6)สถาบันผู้ผลิตรายการ คือ วัดพระธรรมกาย ที่มีการจัดกิจกรรมงานบุญอย่างต่อเนื่อง สามารถจัดระบบระเบียบผู้ร่วมงาน มีการบริหารจัดการที่ดีเยี่ยม ยังความศรัทธาเลื่อมใสให้แก่ผู้รับสารที่ไปร่วมงานบุญจากการวิจัยพบว่ารายการ “โรงเรียนอนุบาลฝันในฝันวิทยา” เป็นรายการที่ทรงประสิทธิภาพเป็นอย่างมาก สามารถใช้เป็นต้นแบบให้กับรายการศาสนาอื่นๆ ได้ เนื่องจากพิสูจน์แล้วว่าสามารถทำให้เกิดประสิทธิผลแก่ผู้รับสารในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเชิงลบให้เป็นพฤติกรรมเชิงบวกได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยแบบจำลองที่ได้อาจนำไปปรับใช้ในการจัดรายการธรรมะอื่นๆ นั้นควรมีองค์ประกอบหลักอย่างน้อย 6 ประการคือ 1)การมีผู้ส่งสารที่มีความเป็นเลิศในการเล่าเรื่อง 2)เนื้อหาเรื่องกฎแห่งกรรมและวิธีการสร้างบุญ 3)เทคนิคการนำเสนอที่หลากหลาย 4)ช่องทางและเวลาออกอากาศที่เหมาะสม 5)ผู้รับสารที่เปิดใจรับชมรายการฯ 6)ทีมงานและสถาบันผู้ผลิตรายการที่เป็นมืออาชีพ