วิทยานิพนธ์ (น.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย,2551

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาถึงสภาพปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินการตามข้อบังคับการประชุมสภาของไทย โดยมุ่งเน้นศึกษาวิเคราะห์ถึงสภาพปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร อันเกิดจากบทบัญญัติในข้อบังคับการประชุมสภาที่ไม่ยังเอื้ออำนวยต่อการดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ของฝ่ายนิติบัญญัติ ทั้งในด้านการดำเนินการประชุมสภา ในด้านกระบวนการนิติบัญญัติ และในด้านการควบคุมตรวจสอบการบริหารราชการแผ่นดินของฝ่ายบริหาร ซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพในการดำเนินงานขององค์กรฝ่ายนิติบัญญัติ โดยในการศึกษาครั้งนี้ ผู้เขียนได้ศึกษาเปรียบเทียบข้อบังคับ การประชุมสภาของต่างประเทศ ทั้งนี้ เพื่อนำบทสรุปของการศึกษาวิเคราะห์มาใช้เสนอแนะแนวทางในการแก้ไขปรับปรุงกระบวนการทำงานของสภาตามบทบัญญัติในข้อบังคับการประชุมสภาให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น ผลจากการศึกษาเกี่ยวกับสภาผู้แทนราษฎรของไทยพบว่า มีสภาพปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินการตามข้อบังคับ การประชุมสภาหลายประการ ได้แก่ ปัญหาอันเกิดจากสถานะในทางกฎหมายและสภาพบังคับของข้อบังคับการประชุมสภาที่เป็นเพียงกฎข้อบังคับที่มีผลใช้บังคับภายในองค์กรของฝ่ายนิติบัญญัติ จึงไม่สามารถกำหนดบทลงโทษหรือสภาพบังคับใดๆ ต่อบุคคลและองค์กรภายนอกไว้ในข้อบังคับการประชุมสภาได้ ซึ่งทำให้เกิดอุปสรรคในการดำเนินงานตามอำนาจหน้าที่ขององค์กรฝ่ายนิติบัญญัติ ปัญหาความไม่ชัดเจนในเรื่องของการควบคุมความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของข้อบังคับการประชุมสภาภายหลังการประกาศใช้ว่าจะมีช่องทางในการควบคุมตรวจสอบได้หรือไม่ อย่างไร ปัญหาเกี่ยวกับภาวะผู้นำของประธานสภาและความ มีวินัยของสมาชิก ปัญหาเกี่ยวกับความไม่สันทัดและไม่ใส่ใจในการศึกษาข้อบังคับการประชุมสภาของสมาชิก ปัญหาการใช้อิทธิพลและการแย่งชิงต่อรองกันในทางการเมืองที่มีอิทธิพลเหนือข้อบังคับการประชุมสภาและกระบวนการในทางรัฐสภา นอกจากนั้นยังมีสภาพปัญหาและอุปสรรคในด้านการดำเนินการประชุมสภาทั้งในเรื่องของระยะเวลาในการประชุมสภาที่มีไม่เพียงพอต่อการดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ของสภาทำให้มีร่างกฎหมาย กระทู้ถาม และญัตติค้างพิจารณาอยู่เป็นจำนวนมาก ปัญหาความล่าช้าของการประชุมสภาและการขาดองค์ประชุมของสมาชิก ปัญหาเรื่องการประท้วงและการขอให้ นับองค์ประชุมที่ถูกใช้เป็นเครื่องมือในทางการเมืองบ่อยครั้งในสภา ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการประชุมสภาเป็นอย่างมาก ปัญหาด้าน การอภิปรายของสมาชิกที่ไม่เป็นไปตามข้อบังคับการประชุมสภา ปัญหาด้านการจัดระเบียบวาระการประชุมสภาที่ไม่เป็นไปตามลำดับความสำคัญ และอำนาจวินิจฉัยสั่งการของประธานสภาในการบรรจุเรื่องต่างๆเข้าระเบียบวาระการประชุมที่อาจก่อให้เกิดความไม่แน่นอนและก่อให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ถึงความไม่เป็นกลางของประธานสภา ปัญหาการดำเนินการประชุมที่ไม่ได้เป็นไปตามระเบียบวาระการประชุมโดยมีการขอเปลี่ยนแปลงระเบียบวาระการประชุมบ่อยครั้งทำให้ระเบียบวาระการประชุมขาดความแน่นอนและไม่มีความชัดเจนว่าสภาจะพิจารณาเรื่องใดตามลำดับก่อนหลัง ปัญหาความล่าช้าของกระบวนการ นิติบัญญัติในแต่ละขั้นตอน และการขาดกลไกที่สนับสนุนงานด้านนิติบัญญัติของสมาชิก ปัญหาเกี่ยวกับระบบการทำงานของคณะกรรมาธิการสามัญประจำสภาที่มีจำนวนมากเกินไปและมีอำนาจหน้าที่ซ้ำซ้อนกัน ปัญหาเกี่ยวกับกระบวนการถามตอบกระทู้ถามในที่ประชุมสภา และการถามตอบกระทู้ถามสดที่ไม่เป็นไปตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ จากสภาพปัญหาดังกล่าวจึงควรแก้ไขเพิ่มเติมข้อบังคับการประชุมสภาผู้แทนราษฎรของไทยให้มีกลไกที่สนับสนุนและเอื้ออำนวยให้ฝ่ายนิติบัญญัติปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยผู้เขียนได้เสนอแนะให้นำข้อดีของข้อบังคับ การประชุมสภาของต่างประเทศมาปรับใช้กับสภาผู้แทนราษฎรของไทย เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาการระบบการทำงานของ สภาผู้แทนราษฎรของไทยให้เหมาะสมและสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันที่ต้องการปฏิรูปกระบวนการทำงานภายในของรัฐสภาและเพิ่มอำนาจให้ฝ่ายนิติบัญญัติมีอำนาจถ่วงดุลและตรวจสอบการทำงานของฝ่ายบริหารเพิ่มมากขึ้น