วิทยานิพนธ์ (ค.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

การวิจัยครั้งนี้เป็นการเป็นการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของชุมชน โดยใช้การวิจัยเชิงประยุกต์ (Applied research) ภายใต้หัวข้อ “การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อสร้างชุมชนแห่งความสุข” ผู้วิจัยได้พัฒนากระบวนการเรียนรู้ของชุมชน โดยมีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อวิเคราะห์สภาพและบริบทชุมชนตามองค์ประกอบของการเป็นชุมชนแห่งความสุข 2) เพื่อศึกษากระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อสร้างชุมชนแห่งความสุข 3) เพื่อพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อสร้างชุมชนแห่งความสุข โดยแบ่งการดำเนินการวิจัยเป็น 3 ขั้นตอนตามวัตถุประสงค์กับคนในชุมชนจากตำบลวังน้ำซับและตำบลวังหว้า อำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี จำนวนทั้งสิ้น 40 คน โดยใช้การวิเคราะห์และเปรียบผลการวิจัยเพื่อศึกษาและพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อสร้างชุมชนแห่งความสุขจากการวิเคราะห์เนื้อหา และมีผลการวิจัยดังนี้ 1) สภาพและบริบทชุมชนตามองค์ประกอบของการเป็นชุมชนแห่งความสุขเกิดขึ้นจากภาครัฐเอาใจใส่ในเรื่องสวัสดิการและประกันสุขภาพ ทำให้คนในชุมชนเกิดความเกื้อกูลกันและพึ่งพากัน ตลอดจนอยู่อาศัยด้วยความเท่าเทียมเสมอภาคกันและการยึดมั่นในหลักธรรมาภิบาล ภาคส่วนท้องถิ่นมีการส่งเสริมให้ประชาชนหันมาทำเกษตรอินทรีย์ ส่งผลให้สิ่งแวดล้อมในชุมชนและประชาชนมีรายได้สูงขึ้นจนเกิดการรวมกลุ่มเป็นเครือข่ายชุมชนเพื่อรักษาคุณค่าวัฒนธรรมท้องถิ่น ส่วนภาคประชาชนร่วมกันสร้างการเรียนรู้จากกิจกรรมตามองค์ประกอบความสุขที่เข้ากับวิถีชีวิตและความเป็นอยู่ของคนในชุมชน 2) ผลการศึกษากระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อสร้างชุมชนแห่งความสุข ประกอบด้วย การร่วมมือระหว่างภาครัฐ ภาคส่วนท้องถิ่น และภาคประชาชนด้วยกระบวนการที่หลากหลาย อาทิเช่น การประชาสัมพันธ์ผ่านผู้นำชุมชน วิทยุชุมชน การจัดกิจกรรมส่งเสริมการปลูกจิตสำนึกรักสิ่งแวดล้อม ตลอดจนการสร้างอาชีพและสืบทอดประเพณีท้องถิ่น นอกจากนี้ยังมีการใช้ศูนย์การเรียนรู้ประจำท้องถิ่นและห้องสมุดชุมชน ศาลาประชาคม รวมถึงการเรียนตามอัธยาศัย 3) การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อสร้างชุมชนแห่งความสุขที่พัฒนาขึ้นเสริมสร้างความรู้ เจตคติ และพฤติกรรมที่ส่งเสริมให้เกิดความสุขให้กับผู้ร่วมทดลองในระดับมากถึงมากที่สุด และพบว่ากระบวนการเรียนรู้ของชุมชนเพื่อสร้างชุมชนแห่งความสุข ประกอบด้วย 7 กระบวนการเรียนรู้ คือ การสร้างการตระหนักรู้ถึงความสำคัญของความสุขในชุมชน การสร้างบรรยากาศในการเรียนรู้เพื่อสร้างความสุขของคนในชุมชน การสำรวจและวิเคราะห์ปัญหาร่วมกันเพื่อสร้างความสุขของคนในชุมชน การกำหนดแผนและปฏิบัติการแก้ไขปัญหาร่วมกันเพื่อสร้างความสุขของคนในชุมชน การสาธิตและลงมือปฏิบัติร่วมกันเพื่อสร้างความสุขของคนในชุมชน การแลกเปลี่ยนและรับผลประโยชน์ความสุขร่วมกันของคนในชุมชน และการเปรียบเทียบและการประเมินผลความสุขร่วมกันของคนในชุมชน