วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

ทดสอบพิษมาตรฐานของแคดเมียมในปลานิลน้ำหนักประมาณ 20-35 กรัม ปลาถูกนำมาปรับสภาพและทดสอบกับแคดเมียมคลอไรด์ความเข้มข้น 0.1 ถึง 10 มิลลิกรัมต่อลิตรเป็นระยะเวลานาน 96 ชั่วโมง การทดสอบเป็นลักษณะน้ำนิ่ง (แสง 12 ชั่วโมง อุณหภูมิ 25.5 ถึง 27 องศาเซลเซียส ค่าการละลายของออกซิเจน 5.4 ถึง 5.6 มิลลิกรัมต่อลิตร ค่าความเป็นด่าง 6-7 และค่าความกระด้าง 50 มิลลิกรัมต่อลิตรแคลเซียมคาร์บอเนต) ผู้วิจัยวัดระดับแคดเมียมในอ่างทดสอบตลอดช่วงเวลาที่ทำการทดสอบพิษ สังเกตลักษณะอาการของปลา อัตราการตายสะสม การเกิดไลปิดเปอร์ออกซิเดชันและจุลพยาธิวิทยาของม้ามในปลานิล และนอกจากนี้ยังศึกษากลไกการตอบสนองของเซลล์ในระบบภูมิคุ้มกัน โดยดูการแสดงออกของ NF-kB (c-Rel) โปรตีน บีเซลล์และ IgM โดยใช้เทคนิคอิมมูโนฮิสโตเคมี จากการศึกษาพบว่า ปลามีอัตราการตายเพิ่มสูงขึ้นเมื่อแคดเมียมมีความเข้มข้นสูงขึ้น พบการเพิ่มขึ้นของการเกิดไลปิดเปอร์ออกซิเดชันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P<0.05) นอกจากนี้พบความผิดปกติของจุลพยาธิวิทยาของม้ามปลา โดยความรุนแรงของความผิดปกติจะมีความสัมพันธ์กับขนาดของสารพิษในอ่างทดสอบ ลักษณะความผิดปกติจากม้ามปลาที่ได้รับแคดเมียม ได้แก่ Ellipsoidal tissue enlargement การรวมกลุ่มของ Melanomacrophage (macrophage aggregation), Vacuolar degeneration และ Edematous capillary ของหลอดเลือดฝอยใน white pulp ที่เกิดพิษ พบการเปลี่ยนแปลงภูมิคุ้มกันของปลานิลต่อแคดเมียมโดยพบการเพิ่มขึ้นของบีเซลล์ (IgM) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P < 0.05) และการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวมีความสัมพันธ์กับขนาดของแคดเมียมที่ใช้ทดสอบ ในการทดลองครั้งนี้ผู้วิจัยไม่สามารถตรวจพบการแสดงออกของ NF-kB (c-Rel) โปรตีนในม้ามปลานิล ทั้งนี้อาจเนื่องมาจากการที่แอนติบอดีที่ใช้ในครั้งนี้ไม่มีความจำเพาะต่อ NF-kB (c-Rel) โปรตีนของปลานิลหรือแอนติบอดีที่ใช้ในการทดลองนี้ ไม่เหมาะสมในการทดสอบด้วยเทคนิคอิมมูโนฮีสโตเคมี การทดลองครั้งนี้ยืนยันความเป็นพิษของแคดเมียมต่อเนื้อเยื่อม้ามปลานิล โดยระดับความเป็นพิษขึ้นกับปริมาณแคดเมียมที่ได้รับ (dose dependent) โดยใช้ปลานิลซึ่งเป็นปลาที่มีความทนทานและมีพัฒนาการปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมในเขตร้อนได้ดี แคดเมียมมีพิษต่อหลายระบบ การประเมินความเสี่ยงจากพิษ จึงควรต้องพิจารณาถึงพัฒนาการด้านชีวเคมีและกายวิภาคของสัตว์ทดสอบ ในแง่ที่เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันด้วย