งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาทฤษฎีธรรมิกสังคมนิยมของพุทธทาสภิกขุ (พ.ศ. 2449-2536) ด้วยการเสวนากับเทววิทยา แห่งการปลดปล่อยในละตินอเมริกา โดยมีสมมติฐานที่ว่า ทฤษฎีของพุทธทาสภิกขุมิได้กล่าวถึงปัญหาเศรษฐกิจและการ เมืองของสังคมไทยยุคใหม่ในเชิงโครงสร้าง และทฤษฎีใหม่จากมุมมองเชิงโครงสร้างของชาวพุทธในโลกที่มีสาม น่าจะ เกิดขึ้นได้ โดยมุ่ง วิเคราะห์โครงสร้างของระบบโลกจากมุมมองของโลกที่สาม ศึกษาเทววิทยาแห่งการปลดปล่อยในละติ นอเมริกาในฐานะแนวความคิดของชาวคริสต์ในโลกที่สาม วิเคราะห์และวิพากษ์ทฤษฎีธรรมิกสังคมนิยมของพุทธทาสภิกขุ และเสนอทฤษฎี “ธรรมิกสังคม” โดยใช้แนวทางจริยธรรมของพุทธทาสภิกขุ จากมุมมองเชิงโครงสร้างทางเศรษฐศาสตร์ การเมืองของชาวพุทธในโลกที่สามโดยใช้ วิธีวิทยา (methodology) ที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานทฤษฎีทางสังคม คุณค่าทางศาสนา และการวิเคราะห์จากมุมมองทางเศรษฐศาสตร์การเมือง โดยเฉพาะอย่างยิ่งความสัมพันธ์อันไม่เสมอภาคระหว่างโลกที่หนึ่ง กับโลกที่สาม การเสวนาระหว่างทฤษฎีธรรมิกสังคมนิยมของพุทธทาสภิกขุ กับเทววิทยาแห่งการปลดปล่อยในละตินอเมริกา มี ท่วงทำนองที่เน้นในเรื่องของสังคมการเมืองมากกว่าเรื่องของลัทธิคำสอนทางศาสนา คำถามหลักในงานวิจัยเล่มนี้มิได้เป็น เรื่องของอภิปรัชญา (metaphysics) หรือภววิทยา (ontology) แต่เป็นเรื่องการตอบสนองของศาสนาทั้งสองที่มีต่อปัญหา ความไม่เป็นธรรมทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง อันก่อให้เกิดทฤษฎี “ธรรมิกสังคม” ขึ้นใหม่ ซึ่งเป็นทรรศนะของชาว พุทธในโลกที่สาม ที่มีต่อโครงสร้างระบบเศรษฐกิจตลาดเสรีของโลกภายใต้ระบบทุนนิยม โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อโครงสร้าง ความไม่เป็นธรรมในสังคมไทยปัจจุบัน จากการศึกษาพบว่า ทฤษฎีธรรมิกสังคมนิยมของพุทธทาสภิกขุ เป็นรูปแบบหนึ่งของสังคมนิยมซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐาน ของพุทธศาสนาและวัฒนธรรมชาวพุทธ พุทธทาสภิกขุเน้นปัญหา “ส่วนเกิน” และเครื่องมือทางจริยธรรมเพื่อการกระจาย รายได้ที่เป็นธรรม แต่วิธีการของท่านมีลักษณะเป็นปัจเจกค่อนข้างสูง งานวิจัยนี้ได้ค้นพบทฤษฎี “ธรรมิกสังคม” จากมุม มองเชิงโครงสร้างทางสังคมการเมืองของชาวพุทธโลกที่สามและจากประสบการณ์ของประเทศไทย และเกิดมิติใหม่แห่ง คุณค่าทางจริยธรรมของพุทธศาสนา นั่นคือ อิสรภาพของชาวพุทธจะต้องเป็นปรากฏการณ์ที่เชื่อมโยงกับอิสรภาพทาง สังคมไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าอิสรภาพทางจิตใจ