การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสายพันธุ์ การผลิต และการตลาดของมะละกอใน จังหวัดนครปฐมและจังหวัดสมุทรสาคร จากการศึกษาสายพันธุ์ การผลิต และการตลาด พบว่า มีแนวโน้ม เพิ่มขึ้นทั้งพื้นที่เพาะปลูกและผลผลิต แหล่งผลิต เพื่อการส่งขายส่วยใหญ่อยู่ในจังหวัด นครปฐม ด้านการตลาดของมะละกอยังคงใช้กลยุทธ์ที่ไม่ยุ่งยาก ส่วนการขยายตัวทางด้นการตลาด พบว่า มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อยทั้งปริมาณและมูลค่าเพิ่ม ผลการวิเคราะห์สายพันธุ์ การผลิต และการตลาดของมะละกอในจังหวัดนครปฐมและ จังหวัดสมุทรสาครพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่นิยมปลูกมะละกอสายพันธุ์ปลักไม้ลาย สายพันธุ์แขก ดำ และสายพันธุ์อื่น ๆ คิดเป็นร้อยละ 42.86 28.57 และ 28.57 ตามลำดับ เมล็ดพันธุ์เกษตรกรทำการ เก็บเมล็ดพันธุ์เอง และรับได้แจกจากบริษัทขายเมล็ดพันธุ์และหน่วยงานราชการ คิดเป็นร้อยละ 57.14 38.09 และ 4.76 ตามลำดับ สำหรับผลการวิเคราะห์ด้านการตลาดพบว่าเกษตรกรส่วนใหญ่ ขายผลดิบและขายผลสุก คิดเป็นร้อยละ 28.57 และ 71.43 ตามลำดับ ตลาดขายส่งได้แก่ ตลาดนครชียศรี ตลาดดอนหวาย ตลาดศาลายา ตลาดสี่มุมเมือง ห้างเดอมอล์ และ ศูนย์การค้าสยามพารากอน เมื่อวิเคราะห์ทางด้านการตลาดโดยรวมทั้งหมดพบว่าตลาดมีขนาดใหญ่ ค่อนข้างมีชื่อเสียง และเป็นแหล่งท่องเที่ยว จากการศึกษาทำให้ได้มาซึ่งแนวนโยบายเพื่อพัฒนาทางด้านสายพันธุ์ การผลิตและ การตลาดของมะละกอให้มีคุณภาพมากขึ้น โดยการนำนโยบายด้านการปรับปรุงคุณภาพ มาตรฐาน ในการบรรจุหีบห่อให้น่าสนใจมาใช้กับผลผลิตมะละกอของเกษตรกรในจังหวัดนครปฐมและจังหวัด สมุทรสาคร เพื่อเพิ่มมูลค่าในเรื่องราคา นอกจากนี้ควรมีการโฆษณาประชาสัมพันธุ์ให้จังหวัด ใกล้เคียงและประเทศต่าง ๆ หันมาสนใจมะละกอไทยมากขึ้น The purpose of this research was to study the subspecies, production and marketing of papaya in Nakhonpathom province and Samutsongkram province. According to the study, it was found that the growing area and production of papaya have been increasing. The commercially growing areas are mostly located in Nakhonpathom province. The strategies employed in marketing the papaya are considered not much sophisticated. The market for papaya has been increasing slightly in terms of both volume and added value. It was found in an analysis of subspecies, production and marketing of papaya in Nakhonpathom and Samutsongkram provinces that most farmers like to plant Plugmailai, Khagdum, and other subspecies of papaya at the percentages of 42.86, 28.57 and 28.57 respectively. The sources of papaya seeds for farmers were self-collect, from seed companies and government agencies at the percentages of 57.14, 38.09 and 4.76 respectively. In terms of marketing, it was found that most farmers sell their products in the forms of raw papaya and ripe papaya at the percentages of 28.57 and 71.43 respectively. Their wholesale markets are Nakhonchaisri market, Donwai market, Lumpaya market, Si Mum Muang market, the Mall department store and Siam Paragon department store, all of which are large, relatively famous, and tourist attraction markets. This study results in policy guidelines in developing and improving subspecies, production and marketing of papaya. It is recommended that farmers should improve the quality and standard of packaging so that it can add more value to their product. Also, there should be more public relation and advertisement in order to attract more customers from neighboring provinces and overseas