วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2550

ศึกษาการจัดการวัสดุไม่ใช้แล้วประเภทของแข็งในอุตสาหกรรมเรซิน ผลิตอัลคิดเรซินและโพลีเอสเตอร์เรซินชนิดไม่อิ่มตัว ซึ่งพบวัสดุไม่ใช้แล้วประเภทของแข็งที่เกิดขึ้นก่อให้เกิดผลกระทบต่อโรงงานคือ ค่าใช้จ่ายในการกำจัดวัสดุไม่ใช้แล้ว สูญเสียพื้นที่ในการจัดเก็บ และก่อให้เกิดปัญหามลพิษภายในโรงงาน จากการเก็บรวบรวมข้อมูล ตั้งแต่เดือน มกราคม-กันยายน 2548 พบแหล่งกำเนิดวัสดุไม่ใช้แล้วประเภทของแข็งในโรงงานตัวอย่างจากขั้นตอนกระบวนการผลิต ดังนี้ 1) กระบวนการตรวจรับและจัดเก็บวัตถุดิบ 2) กระบวนการเทวัตถุดิบลงถังทำปฏิกิริยา 3) กระบวนการควบคุมปฏิกิริยาและผสม 4) กระบวนการกรองและบรรจุ 5) กระบวนการตรวจสอบคุณภาพ และ 6) กระบวนการจัดเก็บและเคลื่อนย้ายผลิตภัณฑ์ จากการวิเคราะห์สาเหตุการเกิดวัสดุไม่ใช้แล้วประเภทของแข็งโดยใช้แผนภาพสาเหตุและผล วิเคราะห์ 5 ปัจจัย คือ คน วัสดุ เครื่องจักร วิธีการ และ สิ่งแวดล้อม พบสาเหตุหลัก คือ 1) พนักงานขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องวัตถุดิบและวิธีการผลิตที่ถูกต้อง 2) เครื่องจักรอุปกรณ์ อุปกรณ์ และวิธีการผลิตแบบเดิมก่อให้เกิดวัสดุไม่ใช้แล้วเป็นจำนวนมาก และ 3) ไม่มีการคัดแยกประเภทของวัสดุไม่ใช้แล้ว การดำเนินการปรับปรุงการจัดการวัสดุไม่ใช้แล้วประเภทของแข็ง ทำโดยจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อดำเนินการลดวัสดุไม่ใช้แล้วในโรงงาน แล้วดำเนินการปรับปรุง ตั้งแต่เดือน ตุลาคม 2548-มีนาคม 2549 วิธีการปรับปรุงประกอบไปด้วย จัดฝึกอบรมเพิ่มความรู้และความเข้าใจให้กับพนักงานเกี่ยวกับเรื่องวัตถุดิบ และกระบวนการผลิตที่ถูกต้อง ปรับปรุงวิธีการทำงาน ปรับปรุงระบบท่อและเครื่องจักรในการผลิต ติดตั้งระบบอัตโนมัติในขั้นตอนการเตรียมวัตถุดิบ และกำหนดการคัดแยกและจัดเก็บวัสดุไม่ใช้แล้วประเภทของแข็งอย่างถูกวิธี จากการเก็บข้อมูลตั้งแต่เดือน เมษายน-ธันวาคม 2549 ผลการปรับปรุงสามารถลดปริมาณวัสดุไม่ใช้แล้วประเภทของแข็งคือ 1) โพลีเอสเตอร์เรซินไม่ได้คุณภาพ ลดลงจาก 0.10% เหลือ 0.03% คิดเป็น 70% 2) วัตถุดิบหมดอายุและเสื่อมคุณภาพ ลดลงจาก 112 กิโลกรัม เหลือ 48 กิโลกรัม คิดเป็น 57.14% 3) ถังบรรจุปนเปื้อนเรซิน ลดลงจาก 0.018 ใบ/ตัน เหลือ 0.008 ใบ/ตัน คิดเป็น 55.56% 4) เรซินที่เหลือจากการตรวจสอบคุณภาพลดลงจาก 0.009% เหลือ 0.005% 5) ถังบรรจุปนเปื้อนวัตถุดิบลดลงจาก 0.072 ใบ/ตัน เหลือ 0.041 ใบ/ตัน คิดเป็น 43.06% 6) ถุงบรรจุปนเปื้อนวัตถุดิบขนาด 25 กิโลกรัมลดลงจาก 3.618 ใบ/ตัน เหลือ 2.394 ใบ/ตัน คิดเป็น 33.83% และ 7) เรซินที่เหลือจากกระบวนการกรองและบรรจุลดลงจาก 0.166% เหลือ 0.114% มูลค่าความเสียหาย ลดลงจากเดิม 345.64 บาท/ตัน เหลือ 192.17 บาท/ตัน คิดเป็น 44.40% และ ค่าใช้จ่ายในการกำจัด ลดลงจากเดิม 18.82 บาท/ตัน เหลือ 11 บาท/ตัน คิดเป็น 41.56% ค่าใช้จ่ายในการปรับปรุงเป็นจำนวนเงิน 733,000 บาท สามารถประหยัดค่าใช้จ่ายได้ 1,323,328 บาท/ปี มีระยะเวลาคืนทุน 7 เดือน