วิทยานิพนธ์ (ร.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2539

ศึกษาลักษณะของบทบาทและอิทธิพลของข้าราชการกระทรวงมหาดไทย ที่เกิดขึ้นในสังคมไทย โดยพิจารณาถึงบทบาทที่ก่อให้เกิดอิทธิพล ลักษณะพิเศษที่เกิดขึ้น ปฏิกริยาย้อนกลับและการขยายขอบเขตของอิทธิพล ซึ่งสิ่งที่เกิดขึ้นมีผลกระทบต่อสังคมและระบบการเมืองไทย วิธีการศึกษา ใช้การวิจัยจากข้อมูลจากเอกสารและการสัมภาษณ์กลุ่มประชากร 2 กลุ่ม ทั้งประชาชนและข้าราชการควบคู่กันไป ใช้การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก ที่ผู้ศึกษาสามารถซักถามและตั้งคำถามหาข้อเท็จจริงในประเด็นที่ต้องการศึกษา ตามวัตถุประสงค์และปัญหาของการศึกษาได้ ผลการศึกษาพบว่าการจัดองค์การและบทบาทอำนาจหน้าที่ ซึ่งมีพัฒนาการและความต่อเนื่องจากอดีตถึงปัจจุบัน เป็นปัจจัยหลักที่ทำให้กระทรวงมหาดไทยมีระบบราชการที่เข้มแข็ง ประกอบทั้งลักษณะของวัฒนธรรมความเชื่อทางการเมืองของสังคมไทย ที่มีลักษณะของวัฒนธรรมแบบดั้งเดิมตั้งแต่อดีต ยังคงมีอิทธิพลต่อความรู้สึกนึกคิดของประชาชนอยู่มาก ทำให้อิทธิพลของข้าราชการกระทรวงมหาดไทยสามารถเกิดขึ้น และแพร่ขยายออกเป็นวงกว้างขึ้นในสังคมไทย อิทธิพลข้าราชการกระทรวงมหาดไทย เป็นอิทธิพลที่ค่อยก่อสร้างขึ้นและมีระดับการขยายเป็นไปอย่างช้าๆ แต่ต่อเนื่องและแน่นอน โดยมีการขยายตัวออกไปรอบด้านและมีปฏิกริยาที่ย้อมกลับสู่ความคิดความเชื่อ ทางการเมืองของประชาชน ในลักษณะของการปลูกฝังให้ยอมรับอิทธิพลของข้าราชการกระทรวงมหาดไทย ที่เกิดขึ้น และกระทบต่อการปรับตัวด้านโครงสร้าง บทบาท อำนาจหน้าที่ของกระทรวงมหาดไทยเอง อิทธิพลดังกล่าวนี้ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสังคมไทยและระบบการเมือง ทั้งในทางตรงและทางอ้อม ลักษณะของกระทรวงมหาดไทยเป็นศูนย์กลางแห่งขั้วอำนาจในระบบการเมือง เป็นทั้งผู้ใช้และผู้ถูกใช้อำนาจเพื่อประโยชน์นานาประการ เปรียบเสมือนสูตรสำเร็จแห่งการครอบครองอำนาจทางสังคมและการเมือง ซึ่งนักการเมืองย่อมเล็งเห็นความสำคัญของกระทรวงๆ นี้ อันจะนำมาใช้หาประโยชน์ทางการเมืองได้