วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2541

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาบทบาทและการใช้การสื่อสารผ่านดาวเทียมเพื่อพัฒนาประเทศทั้งในสภาพปัจจุบันและแนวโน้มในทศวรรษ 2541-2550 รวมทั้งศึกษานโยบาย การกำกับดูแลและปัญหาอุปสรรคการใช้การสื่อสารผ่านดาวเทียม โดยใช้เทคนิคการวิจัยแบบ EDFR (Ethnographic Delphi Futures Research) เพื่อศึกษาความคิดเห็นของกลุ่มผู้เชี่ยวชาญทางด้านการสื่อสาร จำนวน 20 คน โดยการสัมภาษณ์และการใช้แบบสอบถาม ผลการวิจัยพบว่า 1. บทบาทของสื่อสารผ่านดาวเทียมในสภาพปัจจุบัน เป็นการใช้ในกิจการโทรคมนาคมทั่วไป และการกระจายเสียง (โทรทัศน์และวิทยุ) ช่วยให้การกระจายข่าวสารกว้างขวาง ครอบคลุมพื้นที่ทั้งในถิ่นทุรกันดาร และบนภูเขา ดาวเทียมนำมาใช้เป็นระบบการสื่อสารหลักหรือระบบสำรองแล้วแต่กรณีแนวโน้มในอนาคตจะมีการใช้การสื่อสารผ่านดาวเทียมในปริมาณที่สูงขึ้นและมีเทคโนโลยีชนิดใหม่ 2. ในปัจจุบันมีการใช้การสื่อสารผ่านดาวเทียมเพื่อพัฒนาประเทศ ในด้านการศึกษาสาธารณสุข การเกษตร เศรษฐกิจ สังคม-วัฒนธรรม การเมือง-การปกครอง การสื่อสาร โดยแนวโน้มในอนาคตจะมีการขยายการใช้เพิ่มมากขึ้น และมีการบูรณาการใช้การสื่อสารผ่านดาวเทียมเพื่อการพัฒนาประเทศในทุกด้าน อีกทั้งยังมีการใช้เพิ่มขึ้นทางด้านการทหาร วิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและอุตสาหกรรม 3. นโยบายและการกำกับดูแล ในสภาพปัจจุบันกระทรวงคมนาคมเป็นผู้ให้สัมปทานแก่เอกชนเข้ามาลงทุนส่งดาวเทียม ส่วนในอนาคต หน่วยงานของรัฐต้องไม่เป็นผู้กำกับดูแล (regulator) และผู้ให้บริการ (operator) ในเวลาเดียวกันจะมีการเปิดการแข่งขันอย่างเสรีและจัดตั้งคณะกรรมการการสื่อสารแห่งชาติเพื่อกำกับดูแลด้านนโยบาย 4. ปัญหาและอุปสรรค เกิดจากกฎหมายที่ค่อนข้างล้าสมัย งบประมาณการลงทุนที่ค่อนข้างสูงการขาดความรู้ความเข้าใจที่แพร่หลายเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และบทบาทที่มีมากขึ้น และการขาดบุคลากรที่มีความรู้เชี่ยวชาญในด้านการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการสื่อสารผ่านดาวเทียม จากผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า บทบาทของการสื่อสารผ่านดาวเทียมในทศวรรษ 2541-2550 จะมีการใช้ในปริมาณที่สูงขึ้นเพื่อการพัฒนาประเทศในทุกด้าน ทั้งยังมีการใช้เพิ่มขึ้นทางด้านการทหารวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและอุตสหกรรม