การติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ Opisthorchis viverrini เป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดี (cholangiocarcinoma) ซึ่งเป็นโรคที่มีอุบัติการณ์สูงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย การศึกษาของคณะผู้วิจัยพบว่าสารคัดหลั่งจากพยาธิ (excretory/secretory product, E/S product) สามารถกระตุ้นให้เซลล์แบ่งตัวเพิ่มขึ้นโดยกระตุ้นวัฏจักรเซลล์ (cell cycle) ซึ่งเป็นผลเช่นเดียวกับการกระตุ้นเซลล์โดยซีรั่มอันประกอบด้วยสารกระตุ้นการ เติบโต (growth factor) หลายชนิด ทำให้เกิดข้อสมมติฐานว่าสารคัดหลั่งจากพยาธิใบไม้ตับน่าจะมีองค์ประกอบที่มี คุณสมบัติเหมือน growth factor (growth factor-liked substance, GFLS) และมีบทบาทสำคัญในกระบวนการก่อมะเร็ง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์ได้แก่ 1) เพื่อสกัดแยกและวิเคราะห์คุณสมบัติของ GFLS และ 2) เพื่อโคลนนิ่งและผลิต recombinant GFLS โดยการทดลองเริ่มต้นที่การศึกษาคุณสมบัติทางกายภาพของ GFLS จากนั้นจึงสกัดแยกโดยวิธี chromatography และตกตะกอนโปรตีน ทำการศึกษาลำดับกรดอะมิโนและสังเคราะห์โมเลกุล cDNA ที่สามารถสร้าง GFLS ดังกล่าวเพื่อนำไปโคลนและผลิต recombinant protein ต่อไป ผลการทดลองพบว่าเมื่อนำ E/S product ธรรมชาติ (crude E/S product) ไปต้มหรือย่อยด้วย trypsin พบว่าคุณสมบัติในการเร่งการเติบโตของเซลล์ลดลง บ่งชี้ว่าโมเลกุลที่มีฤทธิ์เร่งการเติบโตน่าจะเป็นโปรตีน (growth factor-liked protein, GFLP) การคัดแยกส่วนโปรตีน (protein fractionation) โดยเทคนิค gel filtration chromatography และการตกตะกอนโปรตีนสามารถคัดแยกส่วน (fraction) ที่มี GFLP ได้ โดยสามารถลดจำนวนชนิดของโปรตีนทั้งหมดใน crude E/S product จำนวนกว่า 100 ชนิด ให้เหลือเพียง 6 ชนิดที่อาจเป็น GFLP ซึ่งการย้อม PAS ให้ผลลบ บ่งชี้ว่าโปรตีนนี้น่าจะไม่มี glycosylation หรือมีน้อย เมื่อนำไปวิเคราะห์ลำดับกรดอะมิโนโดย Liquid chromatography/mass spectrometry (LC/MS) พบว่าโปรตีน 3 ใน 6 ชนิดที่มีน้ำหนักโมเลกุลประมาณ 27 kDa เท่ากัน มีลำดับกรดอะมิโนตรงกับ glutathione S-transferase ส่วนโปรตีนอีก 3 ชนิดที่มีน้ำหนัก โมเลกุลประมาณ 30 kDa จากการเปรียบเทียบกับ protein database และรวมทั้ง nucleotide database พบว่าไม่ตรงกับ database ที่มีอยู่ จึงมีความเป็นไปได้สูงว่าโปรตีนดังกล่าวเป็นโปรตีนใหม่ที่ยังไม่มีผู้รายงาน มาก่อน ผู้วิจัยจะได้นำข้อมูลลำดับกรดอะมิโนที่ได้ของโปรตีนทั้ง 3 ชนิดดังกล่าว ไปใช้ในการผลิต cDNA ของจีนกำหนดโปรตีนโดยเทคนิค Rapid Amplify cDNA End เพื่อใช้ในการผลิต recombinant GFLP โดยเทคนิค wheat germ cell free expression system ณ ประเทศญี่ปุ่นต่อไป กล่าวโดยสรุปผู้วิจัยสามารถคัดแยกและวิเคราะห์คุณสมบัติของ O. viverrini GFLP ได้ว่าโปรตีนที่มีน้ำหนัก โมเลกุล 30 kDa เป็นโปรตีนใหม่และมีโอกาสเป็น GFLP ผู้วิจัยได้ทำการวิเคราะห์จนได้ลำดับของกรดอะมิโนบางส่วนของโปรตีนนี้ หากยังไม่สามารถดำเนินการวิจัยจนได้ recombinant GFLP ในระยะเวลาของโครงการ ผู้วิจัยคาดว่าจะสามารถผลิต O. viverrini GFLP ได้ในอนาคตอันใกล้เพื่อนำมาศึกษากลไกระดับโมเลกุลของการกระตุ้นการแบ่งตัว ของเซลล์ ทั้งนี้เพื่อบ่งชี้บทบาทของ O. viverrini E/S product ในกระบวนการเกิดมะเร็งท่อน้ำดี อันจะมีประโยชน์ในการพัฒนาวิธีการป้องกันและรักษา มะเร็งท่อน้ำดีให้มี ประสิทธิภาพมากขึ้นในอนาคต