ลิปิดเป็นสารที่มีคุณค่ามากในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีชีวภาพเนื่องจากสามารถนำมา ใช้ประโยชน์ได้อย่างกว้างขวางทั้งด้านการแพทย์ ด้านเภสัชกรรม และในอุตสาหกรรมเคมี ในปัจจุบันมีปริมาณการใช้ลิปิดเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วโดยที่ปริมาณการผลิตยัง ไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด การที่จะสามารถเพิ่มศักยภาพในการผลิตลิปิด ได้นั้นจำเป็นต้องมีความเข้าใจในกระบวนการสังเคราะห์ลิปิดก่อน ซึ่งความเข้าใจนี้จะนำไปสู่การพัฒนาจุลชีพสายพันธ์ใหม่ที่มีความสามารถผลิต ลิปิดได้ในปริมาณและคุณภาพที่ดีขึ้น ในการงานวิจัยนี้ได้ทำการศึกษาเพื่อเข้าใจกระบวนการสังเคราะห์ลิปิดในยีสต์ Saccharomyces cerevisiae ด้วยวิธีทางชีววิทยาระบบและชีวสารสนเทศศาสตร์ โดยมีผลสรุปอย่างย่อดังนี้ 1. งานวิจัยนี้ได้สร้างเครือข่ายเมตาโบลิซึม (metabolic pathways) ที่มีความจำเพาะต่อยีสต์ได้สำเร็จ จากการรวบรวมข้อมูลต่างๆ ด้านจีโนมและการใช้เครื่องมือทางชีวสารสนเทศ 2. งานวิจัยนี้ได้ทำการวิเคราะห์เปรียบเทียบโครงสร้างของเครือข่ายการ สังเคราะห์ลิปิด และวิเคราะห์ค่า ฟลักซ์ของยีสต์ในสายพันธุ์ต่างๆ ซึ่งนำไปสู่แนวทางในการปรับปรุงกระบวนการผลิตลิปิดในเชื้อราสายพันธ์ใหม่ต่อ ไปได้ 3. งานวิจัยนี้ได้ทำการจัดกลุ่มของข้อมูลการแสดงออกของยีนส์ (transcriptome) ของยีสต์ที่ถูกเลี้ยงในสภาวะ heat shock condition ทำให้พบรายการของยีนส์ (candidate genes) ที่มีความสำคัญและอาจจะเกี่ยวข้องกับกระบวนการสังเคราะห์ลิปิด 4. งานวิจัยนี้ได้ทำการวิเคราะห์หาค่าฟลักซ์ของปฏิกิริยาชีวเคมีต่างๆ ในเมตาโบลิซึมหลักและวิถีการสังเคราะห์ลิปิดของยีสต์ที่เลี้ยงที่สภาวะ อุณหภูมิ 15 และ 30 องศาเซลเซียส ด้วยวิธี metabolic flux analysis และ C13-flux labeling ผลที่ได้จากการวิเคราะห์ทำให้สามารถทราบได้ว่าบริเวณใดของปฏิกิริยาชีวเคมี ที่มีบทบาทสำคัญและอาจเป็นจุดที่ควบคุมกระบวนการสังเคราะห์ลิปิด 5. งานวิจัยนี้ได้ทำการวิเคราะห์ความแตกต่างของการแสดงออกของโปรตีนของยีสต์ที่ เลี้ยงที่สภาวะอุณหภูมิ 15 และ 30 องศาเซลเซียส ด้วยวิธี 2D-PAGE/MALDI-TOF-MS การวิเคราะห์นี้แสดงให้เห็นรายการของโปรตีนที่แสดงออกเฉพาะที่ 30?C หรือ 15?C ซึ่งโปรตีนเหล่านี้น่าจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์ลิปิดในยีสต์ 6. งานวิจัยนี้ได้พัฒนาแบบจำลองของยีสต์ในระดับจีโนมขึ้นเพื่อใช้จำลองและทำนาย ผลของยีนหรือเอนไซม์ต่างๆ ต่อการเจริญเติบโต และการสังเคราะห์ลิปิดภายในเซลล์ยีสต์ ซึ่งผลลัพธ์ที่ได้คือรายการของยีนที่มีความสำคัญต่อการเจริญของเซลล์และการ สังเคราะห์ ลิปิด จากผลการวิจัยข้างต้นได้ทำให้เราเข้าใจกระบวนการสังเคราะห์ลิปิดในยีสต์ที่ ดียิ่งขึ้น ซึ่งจะช่วยให้สามารถทำการเปลี่ยนแปลงของเครือข่ายเมตาโบลิซึมในระดับของยีน เพื่อนำไปสู่การปรับปรุงคุณสมบัติของเซลล์ที่จะสามารถผลิตลิปิดและกรดไขมัน ชนิดจำเป็นในปริมาณมากได้ ยิ่งไปกว่านี้ เรายังสามารถนำความรู้และวิธีการต่างๆ ที่พัฒนาระหว่างการศึกษาครั้งนี้ไปประยุกต์ใช้กับงานด้านชีววิทยาระบบกับ โจทย์วิจัยที่สำคัญอื่นๆ ในอนาคตได้อีกด้วย