การปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตกระเทียมโดยวิธีสร้างพันธุ์ปลอดโรคและคัด เลือกพันธุ์ดีเด่น บทคัดย่อ กระเทียมเป็นพืชที่ปลูกและบริโภคกันอย่างแพร่หลายในทุกส่วนของโลก เนื่องจากลักษณะที่พิเศษของกระเทียมที่ไม่สามารถจะขยายพันธุ์โดยเมล็ด จึงต้องอาศัยกลีบกระเทียมที่ได้จากหัวพันธุ์ในการปลูกแต่ละคราวเพียงอย่าง เดียว ด้วยลักษณะการขยายพันธุ์ดังกล่าวจึงทำให้เกิดการระบาดของโรคที่เกิดจากเชื้อ ไวรัสในทุกแหล่งที่มีการปลูกกระเทียมและเชื้อดังกล่าวได้ก่อให้เกิดความเสีย หายทั้งในแง่ของ คุณภาพและปริมาณหัวกระเทียมอย่างมาก จากการศึกษาพบว่าไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคกระเทียมที่พบในประเทศไทยเป็น ไวรัสหลายชนิดร่วมกันเข้าทำลาย และเป็นไวรัสชนิด LYSV กับ OYDV นอกจากนี้ยังมีไวรัสที่ยังไม่สามารถจำแนกเข้าร่วมทำลายด้วยอีก 1 ชนิด ไวรัสที่พบมีขนาดอนุภาคประมาณ 900 + 50 nm. มี TIP 50-60 ?C และ 70-80 ?C ตามลำดับ พืชทดสอบที่สามารถใช้ได้ดีคือ C. amaranticolor และ C. murale โดยจะให้อาการแบบ local lesion อย่างชัดเจน การผลิตกระเทียมปลอดโรคสามารถทำได้ และ C. murale โดยจะให้อาการแบบ local lesion อย่างชัดเจน การผลิตกระเทียมปลอดโรคสามารถทำได้ดีโดยวิธีการตัดเนื้อเยื่อเจริญขนาด ประมาณ 5 มม. เลี้ยงในอาหารสังเคราะห์จนได้เป็นต้นที่สมบูรณ์ แล้วจึงนำมาเก็บในสภาพอุณหภูมิสูง 38 ?C ติดต่อกันไม่ต่ำกว่า 6 สัปดาห์ ต้นที่ได้จากการตัดเนื้อเยื่อเจริญขนาดเล็กมาเลี้ยงซ้ำจะเป็นต้นที่ปลอดจาก เชื้อไวรัส การเจริญของต้นอ่อนในอาหารสังเคราะห์สามารถแตกกอได้ดี โดยแต่ละต้นสามารถแตกกอได้ 3-5 ต้น ในกลุ่มกระเทียมที่ตอบสนองได้ดีอาจแตกกอได้มากกว่า 10 ต้น การย้ายกระเทียมจากห้องปฏิบัติการเมื่อนำมาเลี้ยงในตู้ควบคุมสภาพเพื่อปรับ ตัวก่อน 2 สัปดาห์ จะช่วยให้อัตราการอยู่รอดเพิ่มได้ถึง 100% อย่างไรก็ตามหัวที่ได้จะได้หัวขนาดเล็ก แต่เมื่อนำมาปลูกจะได้เป็นหัวที่มีขนาดโตตามปกติ บางต้นพบว่ามีการแตกกอได้เป็นหัวขนาดกลางหลายหัว แสดงว่ามีการสร้างกลีบในระยะที่สร้างหัวในรุ่นแรก นอกจากนี้เมื่อนำต้นอ่อนกระเทียมมาเลี้ยงในอาหารสังเคราะห์จะสามารถสร้างหัว ได้เช่นเดียวกับการปลูกในแปลง ดังนั้นขั้นตอนการผลิตกระเทียมปลอดโรคจึงอาจเลี้ยงต้นในอาหารสังเคราะห์จน สร้างหัวและนำมาปลูกเพื่อผลิตหัวในแปลงอีกครั้งหนึ่ง กระเทียมปลอดโรคจะมีลักษณะการเจริญ ขนาดของหัวและผลผลิตต่อพื้นที่ดีกว่ากระเทียมพันธุ์เดียวกันแต่ยังมีเชื้อ ไวรัส การศึกษาโครสร้างทางจุลภาคเปรียบเทียบระหว่างกระเทียมที่เป็นโรคกับกระเทียม ปกติจะพบลักษณะการผิดปกติของส่วน nucleus mitochodira และ chloroplast ที่ชัดเจน นอกจากนี้ยังพบ inclusion body แบบ pinwheel ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของ Poty virus group อีกด้วย การชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์โดยการใช้ colchicine แช่กลีบหรือยอดอ่อนพบว่าไม่สามารถที่จะจำแนกความแตกต่างระหว่างต้นได้ดีนัก อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาถึงจำนวนโครโมโซมที่เปลี่ยนไปจาก 16 เป็น 17-24 นั้น น่าที่จะได้ต้นที่มีลักษณะแปลกไปจากเดิม แต่เนื่องจากกระเทียมเป็นพืชที่มีฤดูกาลในการปลูก จึงต้องใช้ระยะเวลาในการศึกษาเพื่อจำแนกต้นที่กลายพันธุ์ออกไปเพิ่มขึ้น สำหรับการศึกษาทางด้านการเพาะเลี้ยงโปรโตพลาสต์ของกระเทียมได้พัฒนาวิธีการ แยกและทำความสะอาดโปรโตพลาสต์ รวมทั้งการเลี้ยงจนได้ microcalli แต่ยังไม่สามารถที่จะทำให้พัฒนาเป็นต้นที่สมบูรณ์ได้ กระเทียมจากแหล่งต่างประเทศที่นำมาศึกษาเปรียบเทียบพบว่าสามารถเจริญได้ดีใน ประเทศไทยตอนบนและสามารถนำมาใช้เพื่อการผลิตได้ดี โดยเฉพาะพันธุ์ Ha-ninniku ที่พบว่ามีหัวขนาดใหญ่ กลิ่นจัดแต่ยังต้องคัดเลือกสายพันธุ์ที่ไม่มีการแตกกลีบออกจากหัวประธาน เพื่อป้องกันการแตกหักของกลีบที่ออกจากเปลือกหุ้มซึ่งอาจก่อให้เกิดการสูญ เสียในระหว่างการขนส่งได้