โรคฟันผุในเด็กอายุต่ำกว่า 72 เดือน จะส่งผลกระทบต่อการผุของฟันน้ำนมซี่อื่นในปากและการผุของฟันแท้เมื่อเด็ก อายุมากขึ้น ปัญหาโรคฟันผุในเด็กก่อนวัยเรียนในประเทศไทยยังคงรุนแรงและมีแนวโน้มเพิ่ม ขึ้นโดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในจังหวัดอุบลราชธานี พ.ศ.2540 พบว่าเด็กอายุ 3 ปีเป็นโรคฟันผุถึง 88.7% ถือเป็นปัญหารุนแรงเมื่อเทียบกับเป้าหมายขององค์การอนามัยโลกที่กำหนดว่า เด็กอายุ 5-6 ปีอย่างน้อย 50% ควรปราศจากฟันผุ สาเหตุของปัญหาที่สำคัญคือ การขาดมาตรการป้องกันโรคในระดับสาธารณชนที่มีประสิทธิภาพ และการขาดแคลนกำลังคนด้านทันตบุคลากรในการจะขยายการบริการในกลุ่มเด็กก่อน วัยเรียน ฟลูออไรด์วานิชเป็นรูปแบบหนึ่งของฟลูออไรด์ชนิดใช้เฉพาะที่ที่ใช้ในการ ป้องกันโรคฟันผุ วิธีใช้ง่าย ต้องการความร่วมมือจากผู้ป่วยน้อย ความปลอดภัยสูง ค่าใช้จ่ายไม่แพงจนเกินไป แต่ยังเป็นการบริการที่ไม่แพร่หลายในประเทศไทย และยังไม่พบการใช้ฟลูออไรด์วานิชในเด็กอายุน้อยกว่า 12 เดือน การศึกษานี้มุ่งที่จะทดสอบการนำมาใช้โดยเจ้าหน้าที่สถานีอนามัย โดยการผสมผสานไปกับงานอนามัยแม่และเด็ก ในเด็กอายุน้อยกว่า 12 เดือนและศึกษาในฟันตัดบน 4 ซี่ เพื่อหาช่วงอายุและรูปแบบที่เหมาะสมในการทา เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการป้องกันโรคฟันผุในเด็ก การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงทดลอง โดยการสุ่มหลายกลุ่มวัดสองครั้ง (the randomized control-multiple group pretest-posttest design) เพื่อศึกษาผลของการทาฟลูออไรด์วานิชในการป้องกันโรคฟันผุในเด็กอายุ 9-18 เดือน โดยทาในฟันตัดบน 4 ซี่โดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขประจำสถานีอนามัย ระยะเวลาของการทาสอดคล้องกับเวลาที่เด็กมารับวัคซีนคือเมื่อเด็กอายุ 9 เดือนและ 18 เดือน ระยะเวลาติดตามผล 9 เดือน แบ่งการศึกษาเป็น 3 กลุ่ม ดังนี้ กลุ่ม A เป็นกลุ่มทดลองที่ 1 ทาฟลูออไรด์วานิชทุก 3 เดือนเมื่ออายุ 9, 12 และ 15 เดือน เป็นการทาตามการมารับวัคซีนคือ เมื่ออายุ 9 เดือนและ 18 เดือน และเพิ่มความถี่ทุก 3 เดือน เมื่ออายุ 12 และ 15 เดือนให้สอดคล้องกับการงอกของฟัน และระยะการคงอยู่ของฟลูออไรด์ในเคลือบฟันน้ำนม กลุ่ม B เป็นกลุ่มทดลองที่ 2 ทาฟลูออไรด์วานิช 1 ครั้งเมื่ออายุ 9 เดือน เป็นการทาตามการรับวัคซีนปกติคือ 9 เดือน กลุ่ม C เป็นกลุ่มควบคุมไม่ทาฟลูออไรด์วานิช ตัวอย่างจากการคำนวณกลุ่มละ 36 คนคัดเลือกจากเด็กที่เกิดในเดือนสิงหาคม พ.ศ.2542 ในอำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี ข้อมูลที่เก็บประกอบด้วย ข้อมูลสภาวะทันตสุขภาพ ข้อมูลการทาฟลูออไรด์วานิช และข้อมูลสำรวจปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคฟันผุในเด็ก การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยของผลต่างการเป็นโรคฟันผุก่อนและหลังการ ทดลองใช้การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (one-way ANOVA) และใช้การวิเคราะห์การถดถอยลอจีสติคแบบไม่มีเงื่อนไข (unconditional logistic regressino analysis) เพื่อควบคุมหรืออธิบายผลของตัวแปรนั้นต่อผลการทดลอง Dental caries in the children aged under 6 years can affected the spread out of disease to all deciduous teeth as well as their future permanent teeth. In Thailand, the dental caries problem in preschool children is serve with the increasing trend during the past two decades, particularly in NorthEastern region. The prevalence rate of dental caries of 3-yr-old children in Ubonratchathani province in 1997 was so high as 88.7%, in comparison to the goal of World Health Organization which stated that 50% of 5-6 yr-old children should be dental caries free. The major barriers of this problem were the lack of effective public health preventive measures, as well as the limitation of dental personnel in providing specific oral intervention for this group of children. Fluoride varnish application is one of a new topical fluoride application to prevent dental caries. Its advantages comprises convenience usage, less patient cooperation required, safety, and low cost. However, there was no evidence of the effectiveness of fluoride varnish usage in public health scale and in children under 12 months. The present study aims to test the fluoride varnish application by health officers in the sub-district Health Office by integration into the routine maternal and child health activities, in upper incisor of children aged 9 momths. The study design is the randomized control-multiple group pretest-posttest trial. The objectives are to study the effectiveness of fluoride varnish, applied by health officers in various frequencies, in the prevention of dental caries. The study groups are: A: The experimental group I: Fluoride varnish application every 3 months at aged 9, 12 and 15 months. B: The experimental group II: Fluoride varnish application once only at aged 9 months. C: The control group: Placebo application. The calculated sample of 36 in each group derives from Trakarnpeudpon district, Ubonratchathani. The major measurement compose of oral clinical examination, the record of fluoride varnish application and information of related risk factors of the children. The 9 months follow up oral examination of dental caries were performed at the beginning (9 mons) and the end of the trial (18 mons). The comparison of progression of dental caries among three groups is analyzed by (one-way ANOVA). The control factor effect is analyzed by unconditional logistic regression analysis.