โรคนิ่วไต ซึ่งเป็นโรคที่พบบ่อยและเป็นปัญหาสาธารณสุขในประชากรภาคอิสานของไทย มีพยาธิกำเนิดที่จำเพาะ เนื่องจากไม่มีสภาวะเพิ่มขึ้นของไออนของสารอนินทรีย์และสารส่งเสริมการเกิด นิ่วในปัสสาวะ ดังเช่นที่มักจะพบในผู้ป่วยจากส่วนอื่นของโลก สมุฏฐานของโรคนิ่วไตซึ่งมีอุบัติการณ์สูงในประชากรไทยอิสาน ยังไม่มีใครทราบ แต่แตกต่างจากโรคนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ ซึ่งเคยพบมากในประชากรเดียวกันและเกี่ยวข้องกับภาวะทุพโภชนา เพราะอุบัติการณ์ของโรคนิ่วไตไม่ลดลงตามภาวะทุพโภชนาที่ได้รับแก้ไขจนเกือบ หมดไป สาเหตุของการเกิดโรคนิ่วไตอันเนื่องจากสิ่งแวดล้อมได้มีการศึกษากันอย่างมาก ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา แต่ไม่ประสพความสำเร็จในการหาสาเหตุของโรค การพบว่าโรคนิ่วไตมักจะเกิดขึ้นในสมาชิกครอบครัวเดียวกันและผลการศึกษาทาง พันธุระบาดวิทยาเบื้องต้นของคณะผู้วิจัยของเรา ระบุว่าปัจจัยทางพันธุกรรมน่าจะมีบทบาทสำคัญต่อพยาธิกำเนิดของโรคนิ่วไตใน ประชากรไทยอิสาน ทฤษฏีของการเกิดโรคนิ่วไตในปัจจุบันมุ่งเน้นความสำคัญในเรื่องความบกพร่อง ของโปรตีนในปัสสาวะซึ่งทำหน้าที่ยับยั้งการเกิดนิ่วไต คณะผู้วิจัยจึงมีสมมุติฐานของการเกิดโรคนิ่วไตในประชากรไทยอิสานว่า เกิดจากความบกพร่องหรือเสียหน้าที่ของโปรตีนในปัสสาวะ ซึ่งยับยั้งการเกิดนิ่วในผู้ป่วย ซึ่งเป็นผลมาจากความผิดปกติหรือความผันแปรทางพันธุกรรมของยีน ดังนั้นเพื่อสืบค้นยีนที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคนิ่วไตในประชากรไทยอิสาน คณะผู้วิจัยจึงเสนอที่จะทำการวิเคราะห์ยีนที่ควบคุมการสังเคราะห์โปรตีนทุก ชนิดในปัสสาวะที่ทราบว่าทำหน้าที่ยับยั้งการเกิดนิ่ว ในกลุ่มผู้ป่วยและกลุ่มเปรียบเทียบที่มีช่วงอายุเดียวกัน ด้วยวิธีศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างยีนกับการเกิดโรค โดยใช้ความผันแปรของนิวคลีโอไทด์เดี่ยว (สนิป) เป็นเครื่องหมายระดับอณูในการวิเคราะห์ ข้อมูลเกี่ยวกับสนิปของยีนในคนไทย 32 คน จากโครงการศึกษาสนิปในคนไทย ซึ่งกำลังมีการดำเนินการอยู่ จะนำมาพิจารณาในการคัดเลือกสนิปที่จะนำมาใช้ในการศึกษา กลุ่มผู้ป่วยและกลุ่มเปรียบเทียบ จะมาจากโรงพยาบาลศูนย์ 2 เแห่ง ได้แก่ รพ.ขอนแก่น และรพ.สรรพสิทธิประสงค์ (จังหวัดอุบลราชธานี) ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย ครอบครัวที่มีผู้ป่วยหลายคน อาจจะนำมาทำการศึกษาด้วยวิธีวิเคราะห์การถ่ายทอดของยีนภายในครอบครัว โดยใช้ไมโครเซ็ตเทิลไลท์-ดีเอ็นเอ อีกวิธีหนึ่งด้วย คณะผู้วิจัยได้สร้างฐานข้อมูลผู้ป่วย ซึ่งประกอบด้วยข้อมูลผลการตรวจทางคลินิก ข้อมูลผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ และข้อมูลทางพันธุศาสตร์ ไว้ส่วนหนึ่ง ซึ่งจะดำเนินการเพิ่มข้อมูลในฐานข้อมูลให้มากขึ้นในระหว่างโครงการวิจัยนี้ ด้วย คณะผู้วิจัยจะทำการศึกษาผู้ป่วยและคนปกติในกลุ่มเปรียบเทียบจำนวนกลุ่มละ 100 คน และทำการวิเคราะห์ยีนซึ่งอยู่ในขอบเขตความสนใจ จำนวนอย่างน้อย 8 ยีน ยีนเหล่านี้ได้แก่ Tamm-Horsfall protein, uropontin, bikunin, calgranulin A, B, C, prothrombin fragment I, และ trefoil factor I สนิปที่จะทำการวิเคราะห์ จะเลือกให้อยู่ในบริเวณควบคุมการทำงานของยีนและบริเวณที่กำหนดการสังเคราะห์ โปรตีน ประมาณ 10 สนิปต่อยีน ยีนซึ่งแสดงความสัมพันธ์กับฟีโนทัยป์ของโรคหรือกับภาวะปกติ จะทำการศึกษาในรายละเอียดเพิ่มเติมเพื่อให้ทราบความผันแปรทางพันธุกรรมที่ เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคนิ่วไตต่อไป นอกจากนี้ เพื่อที่จะตรวจสอบบทบาทของโปรตีนปกติและผิดปกติในการป้องกันหรือส่งเสริมการ เกิดโรคนิ่วไต คณะผู้วิจัยจะทำการศึกษาหน้าที่ของโปรตีนด้วยวิธีอณูชีววิทยาและชีวเคมีด้วย การทำให้เกิดความเข้าใจอณูพยาธิกำเนิดของโรคนิ่วไตในประชากรไทยอิสาน จะนำไปสู่การพัฒนาวิธีตรวจวินิจฉัยทางอณูพันธุศาสตร์หรือวิธีทดสอบปัจจัยทาง พันธุกรรมที่สนับสนุนการเกิดโรคนิ่วไต วิธีป้องกันที่เหมาะสม และวิธีดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น เครือข่ายวิจัยโรคนิ่วไตที่เกิดขึ้นและกิจกรรมของเครือข่ายจะเป็นฐานและ บรรยากาศในการฝึกอบรมนักศึกษาบัณฑิตศึกษาและนักวิจัยหลังปริญญาเอก จากโครงการนี้ คาดว่าจะมีนักวิจัยหลังปริญญาเอกหนึ่งคนหรือมากกว่า นักศึกษาปริญญาเอก (หรือนักศึกษาโครงการผลิตอาจารย์แพทย์) อย่างน้อยสองคน และนักศึกษามหาบัณฑิตอย่างน้อยสามคน มาร่วมทำการวิจัยหรือทำวิทยานิพนธ์ และคาดว่าจะมีผลงานตีพิมพ์ในวารสารระดับนานาชาติที่มีผู้เชี่ยวชาญอ่านตรวจ อย่างน้อยไม่ต่ำกว่า 4 เรื่อง ผลการศึกษาที่เป็นการค้นพบใหม่และทำให้เกิดความก้าวหน้าทางวิชาการมาก จะส่งไปตีพิมพ์ในวารสารที่มีค่าผลกระทบสูงต่อการวิจัย