สิ่งกระตุ้นฟันรูปแบบต่างๆที่ทำให้เกิดการปวดฟันในขณะที่มีการกระตุ้นผ่านเนื้อฟันหรือผิวเคลือบฟันนั้นเกิดขึ้นโดยกระบวนการทำให้เกิดกระแสประสาทที่แขนงย่อยของเส้นประสาทอินทราเดนทัลโดยส่วนใหญ่ผ่านกระบวนการสั่นสะเทือนของของเหลวในท่อเนื้อฟัน หรือ กระบวนการโฮโดรไดนามิค ในเรื่องแรกของการศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตราการเคลื่อนไหวของของเหลวในท่อเนื้อฟันในการตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นฟันชนิดออสโมติกรวมทั้งผลต่อการทากาวปิดท่อเนื้อฟันชนิด Clearfil S3 Bond single-dose ในการศึกษานี้ใช้สิ่งกระตุ้นฟันชนิดออสโมติกในรูปแบบของอาหารที่พบบ่อยว่าทำให้เกิดการเสียวฟันในชีวิต ประจำวัน ได้แก่ น้ำหวาน ชอกโกเลต ทองหยิบ สารละลายอิ่มตัวของเกลือแคลเซียมคลอไรด์ ผลการศึกษาพบว่าการกระตุ้นฟันด้วยสารละลายอิ่มตัวของเกลือแคลเซียมคลอไรด์ทำให้เกิดการเคลื่อนที่ของของเหลวในท่อเนื้อฟันด้วยอัตราเร็วสูงสุดเมื่อเปรียบเทียบกับชนิดอื่น (p<0.001) อย่างไรก็ตาม อัตราการเคลื่อนที่ดังกล่าวลดลงอย่างมีนัยสำคัญภายหลังการทากาวปิดท่อเนื้อฟัน โดยสรุปว่าสิ่งกระตุ้นเนื้อฟันชนิดออสโมติกสามารถเหนี่ยวนำให้เกิดการเคลื่อนที่ของของเหลวในท่อเนื้อฟันโดยแปรผันตามค่า ออสโมแลลลิตี้ของสารนั้น และการเหนี่ยวนำดังกล่าวถูกทำให้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญภายหลังการทากาวปิดท่อเนื้อฟัน ในปี 2007 Chidchuangchai และคณะ พบว่าการปวดฟันเนื่องจากกระตุ้นเนื้อฟันด้วยความเย็นอาจไม่เกี่ยวข้องกับกลไกไฮโดรไดนามิค ดังนั้นในเรื่องที่สองของการศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลไกการรับความรู้สึกปวดฟันอันเนื่องมาจากการกระตุ้นเนื้อฟันคนด้วยความเย็นน้ำเกลือขนาด 5 องศาเซลเซียส และ แรงดันของเหลวแบบดูดออกขนาด -300 มิลลิเมตรของปรอท โดยเปรียบเทียบผลของการอักเสบของเนื้อเยื่อในโพรงฟันที่มีต่อกลไกดังกล่าวด้วย ผลการศึกษาพบว่าการอักเสบของเนื้อเยื่อในโพรงฟันทำให้เกิดการเพิ่มระดับการรับความรู้สึกปวดฟันจากการถูกกระตุ้นด้วยความเย็น ในขณะที่ระดับการรับความรู้สึกปวดฟันที่เกิดจากการกระตุ้นฟันด้วยแรงดันของเหลวแบบดูดออกลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้นทำให้เชื่อได้ว่ากลไกการรับความรู้สึกปวดฟันอันเนื่องมาจากการกระตุ้นฟันด้วยความเย็นมีส่วนหนึ่งที่มิได้เกี่ยวข้องกับกลไกไฮโดรไดนามิค All the different forms of stimulus that produce pain when they are applied to enamel or dentin generate impulses in intradental nerves via a common sensory transduction mechanism that detects movement of the contents of the dentinal tubules (the hydrodynamic mechanism). The first series of our experiments was aimed to determine the dentinal fluid movement across human dentine in vitro in response to the application of various osmotic stimuli before and after the application of adhesive. The osmotic stimuli were solutions of saturated CaCl2, sugar syrup, chocolate, and sweet Thai dessert, used as osmotic test solutions, randomly applied to dentine. The fluid flow through dentine obtained after 15 s of application of each osmotic stimulus was measured before and after bonding with adhesive (Clearfil S3 Bond single-dose). It was found that CaCl2 produced peak rates of fluid flow that were significantly higher (P<0.001), when compared with others. During the applications of all osmotic stimuli, the amount of fluid movement across resin-bonded dentine was significantly lower than that without adhesives. It appears that different osmotic stimuli produced different rates of outward fluid flow through dentine. The adhesive produced similar significant reductions of fluid movement in response to osmotic stimulation, irrespective of the chemical composition, or the osmotic pressure of stimuli. Chidchuangchai et al., 2007 indicates that pain caused by cold stimulation of dentin in man may not always involve hydrodynamic receptors Therefore, the pain caused by cold stimulation of dentin in man was investigated in the second series of our experiments by which The effects of pulpal inflammation on the sensitivity of dentin to cold (5°C normal saline) and negative hydrostatic pressure (-300 mm Hg) stimuli were compared. Stimuli, each of 5s duration, were applied to etched dentin immediately after cavity preparation and after the cavity had been filled with gutta percha (GP) for 7 days. VAS scores showed that the GP treatment increased significantly the response to cold, and at the same time decreased the response to negative pressure stimuli. It is concluded that the sensory receptors responsible for the pain caused by cold stimulation of dentin respond to some change produced by the stimulus other than outward flow of fluid in the dentinal tubules