วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546

การวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ เพื่อศึกษาถึงกระบวนการสื่อสารระหว่างผู้กำกับและนักแสดง หาหลักแนวคิดและแนวทางการฝึกซ้อมการแสดงในละครเวที และละครโทรทัศน์ในยุคเริ่มต้น ซึ่งจะสะท้อนให้เห็นถึงลักษณะของการแสดงอันเป็นที่นิยมของผู้ชมในแบบ ภูมิปัญญาไทยโดยแท้ โดยผลการวิจัยที่พบมีดังนี้ 1. กระบวนการสื่อสารการแสดงระหว่างผู้กำกับการแสดงและนักแสดง เป็นการถ่ายทอด หลักแนวคิด แนวทางฝึกซ้อมการแสดงจากผู้กำกับมาสู่นักแสดง โดยนักแสดงเป็นผู้รับสารเพียงด้านเดียว (passive receiver) นักแสดงไม่สามารถนำเสนอความคิดที่แตกต่าง ทำให้คุณลักษณะของการแสดงละครเวทีในยุคนั้น ถูกถ่ายทอดมาสู่การแสดงละครโทรทัศน์ในยุคต่อมา 2. การเข้าสู่บทบาททางการแสดงสำหรับผู้กำกับและนักแสดงในยุคนั้น นิยมใช้การแสดงจากภายนอกเป็นหลัก โดยควบคุมสีหน้ากิริยาท่าทางน้ำเสียงให้ออกมาดูเหมาะสมกับบทบาท และดูสวยงามสำหรับตัวพระตัวนาง เพื่อสร้างความนิยมจากผู้ชม มีการสร้างเอกลักษณ์ทางการแสดงให้ดูดีเหมาะสมกับนักแสดงแต่ละคน และการค้นหาต้นแบบทางการแสดง เพื่อใช้เป็นหลักในการดำเนินรอยตามความสำเร็จอย่างนักแสดงรุ่นพี่ นอกจากนี้ในบทที่มีความเข้มข้นทางอารมณ์สูง นักแสดงอาจใช้หลักการแสดงจากภายในโดยการสมมุติตนเองเป็นตัวละครนั้น ซึ่งเป็นวิธีการที่เกิดจากประสบการณ์ของนักแสดงที่มีความชำนาญ หรือใช้หลักของการแสดงจากภายนอกไปสู่ภายใน เป็นการคล้อยตามไปกับเรื่องโดยไม่รู้ตัว และสำหรับนักแสดงหน้าใหม่ผู้กำกับอาจใช้วิธีตำหนิว่ากล่าว ให้นักแสดงเกิดความเจ็บช้ำน้ำใจ เพื่อให้เกิดความรู้สึกภายในขึ้นมา