วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

ศึกษาประวัติความเป็นมาของโขนสด องค์ประกอบการแสดง และวิเคราะห์รูปแบบการแสดงของคณะสังวาลย์เจริญยิ่ง ตั้งแต่ พ.ศ. 2544-2545 โดยศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์หัวหน้าคณะโขนสด 6 คณะ ผู้มีประสบการณ์การแสดงโขนสด ผู้ทรงคุณวุฒิด้านศิลปวัฒนธรรมและนาฏศิลป์ไทย และจากการสังเกตการแสดงของคณะสังวาลย์เจริญยิ่ง จำนวน 16 ครั้ง ผลการวิจัยพบว่า การแสดงโขนสดเดิมเรียกว่า หนังสด ปรากฏหลักฐานในปี พ.ศ. 2474 โดยนายท่าน เหล่าอุดม เป็นคนจังหวัดชลบุรี มีอาชีพแสดงละครแก้บน ได้พบเห็นคนเมาสุราในงานปลงศพร้องเพลงประกอบท่าเต้นแบบหนังตะลุงเต้น จึงได้คิดนำมาจัดการแสดง ผู้แสดงสวมศีรษะโขนไว้เพียงหน้าผาก เปิดด้านหน้าไว้ เพราะผู้แสดงต้องร้องและเจรจาเอง การดำเนินเรื่องรวดเร็วเน้นตลกขบขัน และได้รับความนิยมเรื่อยมา จึงทำให้เกิดคณะโขนสดขึ้นหลายคณะ คณะสังวาลย์เจริญยิ่งเป็นคณะที่มีชื่อเสียงมากที่สุด มีโครงสร้างการแสดงประกอบด้วยส่วนพิธีกรรมและการแสดงคือ พิธีปลูกโรง บูชาครู โหมโรงปี่พาทย์ โหมโรงกลองตุ๊ก รำถวายมือ ไหว้ครูฤาษีและการแสดงเป็นการนำองค์ประกอบของการแสดงมาผสมผสานกัน ได้แก่ การแสดงหนังตะลุง การไหว้ครู เครื่องดนตรี เพลงร้อง ท่าเต้น การแสดงโขน เรื่องที่แสดง การแต่งกาย-แต่งหน้า ดนตรี พากย์-เจรจา ท่ารำท่าเต้น การแสดงลิเก การไหว้ครู การแต่งหน้า ดนตรี เพลงร้อง เวที ฉาก แสง เสียง โอกาสและสถานที่แสดง การดำเนินเรื่อง ท่ารำ การแสดงละครชาตรี การแต่งกาย-แต่งหน้า ดนตรี เพลงร้อง การดำเนินเรื่อง ท่ารำ การแสดงโขนสดคณะสังวาลย์เจริญยิ่ง ในปัจจุบันมีการแสดงประมาณ 60 ครั้งต่อไป ในราคาประมาณ 40,000-60,000 บาท และยังคงมีการพัฒนารูปแบบการแสดงตามความรู้ ความสามารถของนักแสดงและความต้องการของผู้ชม ในการประกอบอาชีพ สมควรที่จะอนุรักษ์ส่งเสริมให้เป็นมรดกของชาติสืบไป