| ชื่อเรื่อง | : | การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของชุมชนท้องถิ่นในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล: ผลกระทบจากการตัดโครงข่ายถนนวงแหวนรอบนอกฝั่งตะวันตกของกรุงเทพมหานคร |
| นักวิจัย | : | คัทลียา จิรประเสริฐกุล(นพรัตนราภรณ์) |
| คำค้น | : | Bangkok's indigenous landscapes , the constructions of the Outer Ring Road System , The transformations , the West of Bangkok , การเปลี่ยนแปลง , ชุมชนท้องถิ่น , ถนนนครอินทร์ , บ้านบางราวนก , บ้านสวนริมคลอง |
| หน่วยงาน | : | สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย |
| ผู้ร่วมงาน | : | - |
| ปีพิมพ์ | : | 2554 |
| อ้างอิง | : | http://elibrary.trf.or.th/project_content.asp?PJID=MRG4980162 , http://research.trf.or.th/node/2885 |
| ที่มา | : | - |
| ความเชี่ยวชาญ | : | - |
| ความสัมพันธ์ | : | - |
| ขอบเขตของเนื้อหา | : | - |
| บทคัดย่อ/คำอธิบาย | : | จากการสังเกตทิศทางการเปลี่ยนแปลงของกรุงเทพฯ ในช่วงระยะเวลาประมาณ 40 ปีที่ผ่านมา ที่ภาพของป่าคอนกรีตและวิถีคนเมืองได้ค่อย ๆ กลืนกินภาพของบ้านสวนริมคลองและวิถีชีวิตคนไทยดั้งเดิมที่ผูกพันกับสายน้ำ ทำให้เราอาจกล่าวได้ว่า กรุงเทพมหานครกำลังมีแนวโน้มการพัฒนาไปสู่การเป็น “เมืองไร้ที่” (A City of nowhere) กรณีการตัดถนนนครอินทร์พาดผ่านชุมชนท้องถิ่น เป็นตัวอย่างที่ชี้ให้เห็นถึงผลต่อเนื่องจากการกระทำโดยภาครัฐ ซึ่งเป็นการจุดชนวนให้เกิดกระบวนการผลิตซ้ำของ “วงจรการพัฒนาอย่างไม่ยั่งยืน” งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาถึงการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการตัดถนนนครอินทร์รอบด้าน เพื่อนำมาคาดการณ์ทิศทางและแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของกรุงเทพมหานครในอนาคต งานวิจัยประกอบด้วย 2 ส่วน ได้แก่ การสำรวจภาพกว้างของพื้นที่ริม 2 ฝั่งถนน และการศึกษาพื้นที่เฉพาะหมู่บ้านบางราวนก ตำบลบางขุนกอง จังหวัดนนทบุรี ระเบียบวิธีวิจัยที่ใช้ได้แก่ การรวบรวมเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสังเกตการณ์ และการสัมภาษณ์ โดยทำการวิเคราะห์ด้วยเทคนิคการบันทึกแผนที่ (Mapping analysis) และการวิเคราะห์บทสัมภาษณ์อย่างละเอียด (Content analysis) จากการเปรียบเทียบผลการสำรวจในปีพ.ศ.2545 กับปัจจุบัน จะพบว่า การตัดถนนนครอินทร์มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพอย่างรวดเร็วมาก ซึ่งส่งผลเป็นวงจรลูกโซ่ต่อการเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศวิทยาสิ่งแวดล้อม ระบบเศรษฐกิจและการค้าขาย และระบบสังคมและวัฒนธรรม แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงที่พบไปในทิศทางเดียวกันกับผลการศึกษาของงานวิจัยที่ผ่านมา กล่าวคือ กรุงเทพมหานครกำลังมุ่งพัฒนาไปสู่ความเป็นเมืองที่มีความแตกต่าง หลากหลาย สังคมมีความเป็นปัจเจกสูง และชุมชนมีการกระจายตัวกันมากขึ้น นอกจากนี้ คุณลักษณะพิเศษของที่ว่างและถิ่นที่อย่างไทย 3 ประเด็นได้ถูกนำมาวิพากษ์ โดยพบว่า คลองถูกลดบทบาทความสำคัญ ในขณะที่คุณลักษณะของการไร้ซึ่งขอบเขต และการแบ่งแยกยังคงหลงเหลือในมิติทางกายภาพ พฤติกรรมทางสังคม และการรับรู้ ส่วนการก่อร่างสร้างชุมชนพบว่ายังมีการรวมกลุ่มเหนียวแน่นในหมู่ชาวคลองเดิม แยกตัวออกจากกลุ่มหมู่บ้านจัดสรรที่เป็นระบบสังคมคนเมืองแบบปัจเจก ทั้งนี้ผู้วิจัยค้นพบว่า สิ่งที่ยังคงเป็นอัตลักษณ์ของบ้านบางราวนกที่เด่นชัดกลับไม่ใช่สภาพทางกายภาพของบ้านริมคลองอีกต่อไป หากแต่เป็นระบบสังคมแบบเครือญาติ และความเข้มแข็งของระบบชุมชนที่ยังสามารถจรรโลงไว้ได้ท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงนี้ การอ่านการเปลี่ยนแปลงของกรุงเทพมหานครผ่านกรณีศึกษาหนึ่ง ๆ ในช่วงระยะเวลาที่ต่อเนื่องนั้น เป็นกระบวนการที่นักออกแบบและวางผังชุมชนควรให้ความสำคัญ งานวิจัยนี้จะช่วยย้ำเน้นความสำคัญในเรื่องการศึกษาพื้นที่ใด ๆ อย่างรอบด้านและต่อเนื่อง โดยองค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษาจะเป็นฐานของความเข้าใจถึงพื้นที่นั้น ๆ อย่างถ่องแท้ |
| บรรณานุกรม | : |
คัทลียา จิรประเสริฐกุล(นพรัตนราภรณ์) . (2554). การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของชุมชนท้องถิ่นในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล: ผลกระทบจากการตัดโครงข่ายถนนวงแหวนรอบนอกฝั่งตะวันตกของกรุงเทพมหานคร.
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. คัทลียา จิรประเสริฐกุล(นพรัตนราภรณ์) . 2554. "การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของชุมชนท้องถิ่นในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล: ผลกระทบจากการตัดโครงข่ายถนนวงแหวนรอบนอกฝั่งตะวันตกของกรุงเทพมหานคร".
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย. คัทลียา จิรประเสริฐกุล(นพรัตนราภรณ์) . "การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของชุมชนท้องถิ่นในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล: ผลกระทบจากการตัดโครงข่ายถนนวงแหวนรอบนอกฝั่งตะวันตกของกรุงเทพมหานคร."
กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, 2554. Print. คัทลียา จิรประเสริฐกุล(นพรัตนราภรณ์) . การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของชุมชนท้องถิ่นในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล: ผลกระทบจากการตัดโครงข่ายถนนวงแหวนรอบนอกฝั่งตะวันตกของกรุงเทพมหานคร. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย; 2554.
|
