วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2541

การผสมเกสรด้วยมือระหว่างดองดึง Gloriosa superba Linn. เป็นพันธุ์แม่ และ G. rothschildiana O' Brien. เป็นพันธุ์พ่อ ซึ่งได้ทดสอบการงอกของละอองเกสรของพันธุ์พ่อก่อนการผสมเกสร ศึกษาการงอกของหลอดละอองเกสรบนยอดเกสรตัวเมียของดองดึง พบว่าหลังผสมเกสร 6 ถึง 10 วัน รังไข่และออวุลมีการขยายขนาดขึ้นเพียงเล็กน้อยหลังจากนั้นออวุลเหี่ยวและลีบทั้งหมด เมื่อนำออวุลของดองดึงที่ผสมด้วยละอองเกสรของ G. rothschildiana O' Brien. มาเลี้ยงในหลอดทดลองเปรียบเทียบกับออวุลของดองดึงที่ผสมตัวเอง พบว่าด้วยวิธีการที่ใช้ในการทดลองนี้ออวุลที่นำมาเลี้ยงไม่มีปัญหาการปนเปื้อนของจุลินทรีย์เลย และจากการทดลองเลี้ยงออวุลอายุต่างๆ กันใน Induction medium 3 สูตร ที่อุณหภูมิ 25 ํC ในที่มืดกับที่ได้รับแสง 1,000 lux 16 ชั่วโมง/วัน พบว่าออวุลที่ได้รับการผสมข้ามอายุ 8 วัน ที่เลี้ยงใน Induction medium I-3 ในที่ได้รับแสงจำนวน 2 ออวุล สามารถเจริญให้แคลลัสในเดือนที่ 5 ของการเลี้ยง และพัฒนาเป็นยอดและรากได้ต่อไปเมื่อย้ายไปเลี้ยงใน Regeneration medium R-1, R-3 และ Induction medium I-1 ส่วนในการทดลองเลี้ยงออวุลของดองดึงที่ผสมตัวเอง พบว่า มีออวุลที่ผสมตัวเองอายุ 10 วัน หลังผสมเกสรที่เลี้ยงใน Induction medium I-3 ที่ได้รับแสงเพียงออวุลเดียวเท่านั้นที่มีการพัฒนาไปเป็นต้นพืช 1 ต้น มียอดและรากในเดือนที่ 2 ของการเลี้ยง ทั้งต้นที่ได้จากออวุลผสมข้ามและออวุลผสมตัวเอง สามารถเพิ่มจำนวนยอดได้ดีและสร้างหัวขนาดเล็กได้ใน Multiplication medium (MM) ที่ใช้ในการทดลองนี้ แต่ไม่มีรากเกิดขึ้นในอาหารสูตรดังกล่าว จากการทดลองชักนำให้เกิดรากของยอดทั้งที่ได้จากออวุลผสมข้ามออวุลผสมตัวเองของดองดึง และยอดของ G. rothschildiana O' Brien พบว่าเมื่อเลี้ยงยอดของพืชทั้ง 3 ชนิด ใน Regeneration medium R-3 มีรากเกิดขึ้น 10-15 ราก เป็นรากที่มีลักษณะการเจริญเป็นปกติดีเหมาะสำหรับนำไปใช้ศึกษาจำนวนโครโมโซมในโซมาติกเซลล์ต่อไป ในขณะที่การเกิดรากในอาหารสูตร R-2 ได้รากขนาดเล็กจำนวนน้อย และใน R-4 ได้รากที่มีขนาดใหญ่สั้นผิดปกติจำนวนมาก จากการศึกษาจำนวนโครโมโซมจากปลายรากในหลอดทดลอง พบว่าดองดึงมีจำนวนโครโมโซม 22 แท่ง G. rothschildiana O' Brien มีจำนวนโครโมโซม 66 แท่ง และต้นที่ได้จากการเลี้ยงออวุลทั้ง 2 มีจำนวนโครโมโซม 44 แท่ง