งานวิจัยในโครงการนี้ ได้มีการศึกษาพืช 2 สกุล ได้แก่ Polyalthia และ Phyllanthusกลุ่ม วิจัยได้ทำการสกัดและทดสอบฤทธิ์ต้านการเจริญเติบโตของเซลย์มะเร็ง และต้านเชื้อเอชไอวี-1 ในระดับที่เป็น สารสกัดหยาบ ส่วนแยกย่อย และสารบริสุทธิ์ กลุ่มวิจัยได้เลือกทำวิจัยทางเคมีในเชิงลึกของพืชใน 2 สกุลนี้ จำนวน 5 สปีชีส์ ได้แก่ Polyalthia crassa Phyllanthus acutissima Polyalthia glauca Polyalthia cinnamomea Polyalthia sclerophylla กลุ่มวิจัยสามารถแยกสารได้จากต้น Polyalthia crassa (วงศ์- Annonaceae) ทั้งหมด 12 สาร เป็นสารใหม่ 5 สาร ได้แก่ crassalactones A-E (8-12) และสารที่มีผู้รายงานมาก่อนอีก 7 สาร พบว่าสารใหม่ 8, 9, 11และ 13 ออกฤทธิ์ต้านเซลล์มะเร็งในระดับดี แต่สาร 9,10 รวมทั้งสาร known aristolactam และ goniopypyrone แสดงฤทธิ์ทางด้านเชื้อเอชไอวี-1 ในเกณฑ์ดีเช่นกัน ด้วยค่า selectivity index ประมาณ 2.1-5.1. นักวิจัยได้วิเคราะห์โครงสร้าง โดยวิธีทาง spectroscopy, และ stereochemistry ของสาร 8-11 ได้ด้วยวิธี chemical conversion และ X-ray diffraction แต่ของสาร 12 ยังไม่ สามารถพิสูจน์ stereochemistry ได้ ได้ทำการดัดแปลงโครงสร้างของสาร 8 เป็น 13 เพื่อ ประโยชน์ในการศึกษา stereochemistry ของสาร 8 ส่วนการแยกสารจากต้น Phyllanthus acutissima ทำให้พบสารใหม่จำนวน 7 สาร ได้แก่ triterpenes 15, 17, 18, 19 และ 21 รวมทัง้ lignans 24 27 นอกจากนี้ยังแยกได้สารที่มี ผู้รายงานมาก่อนอีก 5 สาร และของผสมระหว่าง -sitosterol/stigmasterol และ-sitosterol glucopyranoside พบว่าสาร 15, 17, 19 ออกฤทธิ์ต้านเซลล์มะเร็งในระดับดี ส่วนสาร 27 นั้นฤทธิ์ อยู่ในระดับดีมาก ส่วนฤทธิ์ต้านเอชไอวี-1 นั้น มีอยู่หลายสารที่ออกฤทธิ์ ใน anti-syncytium assay แต่ว่าสาร 19 จะให้ค่า selectivity index สูงสุด (IC50 31.6, EC50 <3.9 SI >8.1) สำหรับใน RT-assay ได้พบว่าสาร Taiwanin C ซึ่งเป็นสาร Known มี % inhibition ที่ 200 Ug/mL สูงสุดคือเท่ากับ 88.2% งานที่เกี่ยวข้องกับ Polyalthia glauca สามารถแยกสารใหม่ได้ 6 สาร สารใหม่ที่แยกได้ ได้แก่ สาร 29,30,32,33,36 และ 37 รวมกับสารที่มีผู้รายงานมาก่อนอีกหลายสาร แต่ยังไม่สามารถพิสูจน์ absolute configuration ของสาร 30 ได้สาร 33 และสาร Known 2,6- dimethoxybenzoquinone แสดงฤทธิ์ต้านเซลล์มะเร็งในระดับดี สาร 29 และสาร known 4- acetonyl-3,5-dimetoxy-p-quinol ออกฤทธิ์ต้านเชื้อเอชไอวี-1 ได้ (selectivity index 3.8 และ 1.9ตามลำดับ) งานที่เกี่ยวกับ Polyalthia cinnamomea สามารถแยกสารใหม่ได้ 2 สาร ได้แก่สาร 38 และ 40 รวมกับสารที่มีผู้รายงานมาก่อนอีก 2 สาร ปรากฏว่าสารทั้ง 4 ไม่แสดงฤทธิ์ ต้านการเจริญเติบโตของ เซลล์มะเร็งเลย แต่ออกฤทธิ์ต้านเชื้อเอชไอวีใน anti-syncytium assay ด้วย selectivity index ในช่วง 2.0-3.3 สำหรับสาร 2-acetoxyhardwickiic acid ที่เป็นสาร known นั้น พบว่า แสดงฤทธิ์ใน RT-assay ถึง 92.1% inhibition ที่ 200 Ug/ mL งานที่เกี่ยวกับ Polyalthia sclerophylla สามารถแยกสารใหม่ได้ 2 สาร ได้แก่สาร 47 และ 48 รวมกับสารที่มีผู้รายงานมาก่อนอีกหลายสาร สารส่วนใหญ่ไม่ค่อยแสดงฤทธิ์ต้านการเจริญเติบโตของ เซลล์มะเร็ง มีเพียง 15-oxo-ent-kaur-16-en-19-oic acid ที่เป็นสาร known แสดงฤทธิ์ต่อ P-388 cell line ด้วยค่า ED50 2.35 Ug/mL สารหลายตัวที่ Known ออกฤทธิ์ใน antisyncytium assay แต่ 15 B-acetoxy-ent-kaur-16-en-19-oic acid (xylopic acid) ที่เป็นสาร known ออกฤทธิ์ดีที่สุดด้วยค่า IC50 189.1Ug/mL, EC50 30.8 mg/mL และ selectivity index = 6.1 ส่วนสาร known อีกตัวหนึ่งคือ ent-kaur-16-en-19-oic acid (ent-kaurenoic acid) ออกฤทธิ์ใน RT-assay (97.9% inhibition ที่ 200 g/mL IC50 34.1 g/mL) ด้วยการร่วมมือกับ รศ.ลักขณา หิมะคุณ จากภาควิชาพยาธิวิทยา มหาวิทยาลัยมหิดล จึงได้ทำการ ทดสอบความเป็นพิษทางพันธุกรรม (genotoxic test) ของสารดัดแปลงคือ cleistanthoside A tetraacetate ซึ่งเตรียมจาก cleistanthoside A ที่แยกจากต้น Phyllanthus taxodiifolius (งานต่อยอดจากโครงการเก่า) In this research project, several species of Polyalthia and Phyllanthus were investigated. The extracts, fractions and the pure isolated compounds from the plants of these two genera were evaluated for cytotoxic and anti-HIV-1 activities. Five species were selected for detailed studies, i. e. Polyalthia crassa, Phyllanthus acutissima, Polyalthia glauca, Polyalthia cinnamomea and Polyalthia sclerophylla. Twelve compounds, including five new compounds crassalactone AE (8-12) together with seven known compounds, were isolated in pure forms from Polyalthia crassa (family Annonaceae). The new compounds 8, 9, 1 1 13 exhibited significant cytotoxic activities against a panel of six mammalian cancer cell lines. Compounds 9, 10 and the known aristolactam and goniopypyrone showed anti-HIV-1 activities with selectivity index ranged from 2.1-5.1. The chemical structures of all pure isolated compounds were determined by spectroscopic method and the stereochemistries of compounds 8-11 were confirmed by chemical conversion and X-ray diffraction. However, the stereochemistry of compound 12 has not been proved. Compound 13, a modified compound, was prepared from 8 during the stereochemical study of 8. The investigation of Phyllanthus acutissima led to the isolation of seven new compounds, triterpenes 15, 17, 18, 19 and 21, together with lignans 24 and 27. Apart from these new compounds, five known compounds, as well as the mixtures of -sitosterol/stigmasterol and - sitosterol -D-glucopyranoside/stigmasterol -D-glucopyranoside were also obtained from the same plants. Compounds 15, 17 and 19 showed significant cytotoxic activities against a panel of six mammalian cancer cell lines. Compound 27 exhibited potent cytotoxic activity. Many isolated compounds were found active in the anti-syncytium assay, but compound 19 provided highest selectivity index (SI >8.1, IC50 31.6 and EC50 <3.9). In the RTassay, the known Taiwanin C was most active with 88.2 % inhibition at 200 g/mL. The isolation of Polyalthia glauca yielded six new compounds, 29, 30, 32, 33, 36 and 37 together with several known compounds. The absolute configuration of compound 30 has not been proved. Compound 33 and the known 2,6-dimethoxybenzoquinone showed significant cytotoxic activities against a panel of six mammalian cancer cell lines. Compound 29 and the known 4-acetonyl-3,5-dimetoxy-p-quinol were active against HIV-1 in the anti-syncytium assay with selectivity index 3.8 and 1.9, respectively. Four compounds were isolated from Polyalthia cinnamomea. Two compounds (38 and 40) are new. All isolated compounds were found inactive in the cytotoxic testing against a panel of six mammalian cancer cell line. In case of anti-HIV-1 activity, all compound were active in the anti-syncytium assay with selectivity index in the range of 2.0-3.3, while only the known 2-acetoxyhardwickiic acid showed activity in the RTassay (92.1% inhibition at 200 g/ mL). The work on Polyalthia sclerophylla provided two new compounds, 47 and 48, together with several known compounds. Most of the isolated compounds did not show cytotoxic activities, only the known 15-oxo-ent-kaur-16-en-19-oic acid exhibited the activity against P-388 cell line with ED50 2.35 g/mL. Many known compounds were found active in the anti-syncytium assay, but 15-acetoxy-ent-kaur-16-en-19-oic acid (xylopic acid) showd highest activity (IC50 189.1 g/mL, EC50 30.8 mg/mL selectivity index = 6.1). Another known compound, ent-kaur- 16-en-19-oic acid (ent-kaurenoic acid) was active in the RT-assay with 97.9% inhibition at 200 g/mL, IC50 34.1 g/mL. In collaboration with Associate Professor Lakana Himakoun from Department of Pathobiology Mahidol university, the genotoxic study of a modified compound, cleistanthoside A tetraacetate (prepared from cleistanthoside A which was isolated from Phyllanthus taxodiifolius), was also performed.