วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2544

อุตสาหกรรมการผลิตเครื่องประดับเป็นอุตสาหกรรมที่ต้องใช้แรงงานที่มีฝีมือ เป็นจำนวนมาก และเกี่ยวข้องกับเครื่องมือวัดหลายชนิดที่มีผลต่อคุณภาพและต้นทุนการผลิต ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระบบการวัดของเครื่อง ชั่งน้ำหนัก เครื่องวัดอุณหภูมิเตาอบแม่พิมพ์ เครื่องวัดอุณหภูมิเตาเหล่อ เครื่องวัดความดัน และกระบองไซค์ แล้วทำการวิเคราะห์ระบบการวัดแบบต่างๆ ในกระบวนการผลิตอย่างละเอียด เพื่อจะได้ทราบถึงแหล่งความผันแปรของระบบการวัด และทำการเสนอแนะเพื่อลดและกำจัดความผันแปรนั้น โดยการศึกษาจะแบ่งออกเป็นสองส่วนคือ 1) การวิเคราะห์ความถูกต้องของระบบการวัด เนื่องจากพบว่าค่าที่วัดได้จากเครื่องมือวัดที่ทำการศึกษา มีค่าเอนเอียงไปจากค่าจริงแต่อยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ จึงจำเป็นต้องวิเคราะห์คุณสมบัติอื่นๆ ของเครื่องมือวัดคือ ค่าไบอัส ค่าเสถียรภาพของระบบการวัด และค่าคุณสมบัติเชิงเส้นตรง ผลจากการวิเคราะห์พบว่าเครื่องชั่งน้ำหนักอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องวัดอุณหภูมิ เครื่องวัดความดัน จะมีค่าการวิเคราะห์ความถูกต้อง ไม่เกิน 5% แต่พบว่าเครื่องชั่ง 1200 กรัม 3100 กรัม และเครื่องวัดความดันเครื่องที่ 2 มีค่าการวิเคราะห์ความถูกต้องใกล้เคียง 5% เนื่องมาจากอายุการใช้งานนาน ขาดการบำรุงรักษาและขาดการสอบเทียบจากเครื่องมือมาตรฐาน จึงได้ดำเนินการปรับเทียบจากเครื่องมือมาตรฐาน ทำให้ค่าวิเคราะห์ความถูกต้องหลังการปรับเทียบไม่เกิน 5% ส่วนกระบองไซค์ โดยเฉพาะแผนกแต่งตัวเรือน มีค่าความถูกต้องเกิน 5% 2) การวิเคราะห์ความแม่นยำของระบบการวัด ผลการวิเคราะห์พบว่าเครื่องมือวัดมีค่าการวิเคราะห์ความแม่นยำ (%GR&R) น้อยกว่า 10% และได้พบสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดความผันแปรที่เกิดจากพนักงานวัด (Appraiser Variation) ขึ้นได้แก่ พนักงานที่ทำการวัดไม่วางชิ้นงานบริเวณกลางจานของเครื่องชั่ง และไม่ได้ปรับตั้งศูนย์ (Zero Adjust) ก่อนทำการชั่งชิ้นงาน และได้ทำการลดความผันแปรจากเครื่องมือวัด (Equipment Variation) โดยทำการสอบเทียบ เครื่องชั่งน้ำหนักอิเล็กทรอนิกส์ จำนวน 5 เครื่อง เครื่องมือวัดอุณหภูมิเตาอบแม่พิมพ์ 3 เครื่อง เครื่องมือวัดอุณหภูมิเตาหล่อ 2 เครื่อง เครื่องมือวัดความดัน 2 เครื่อง และกระบองไซค์ 27 อัน ตามมาตรฐาน NIS6 จากผลการวิเคราะห์ทั้งหมดทำให้ทราบถึงแหล่งความผันแปร โดยได้ทำการแก้ไขเพื่อลดความผันแปร และได้จัดทำข้อเสนอแนะให้โรงงานตัวอย่าง ทำการบำรุงรักษาเครื่องชั่ง 320 กรัม 1200 กรัม 3100 กรัม และเครื่องมือวัดความดันเครื่องที่ 2 ส่วนกระบองไซค์ในแผนกแต่งตัวเรือนมีค่าความผันแปรเกิน 5% หลังจากใช้งานไป 6 เดือน จึงได้เสนอแนะให้ลดช่วงเวลาการสอบเทียบเหลือเพียง 2-3 เดือน และเลือกใช้วัสดุของกระบองไซค์ ที่มีคุณภาพมากกว่าเดิม ส่วนการสอบเทียบเครื่องชั่งน้ำหนักอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องวัดอุณหภูมิ และเครื่องวัดความดัน ควรสอบเทียบทุก 1 ปี แล้วทำการคำนวณหาความไม่แน่นอนในการวัด นอกจากนั้นยังได้จัดทำคู่มือมาตรฐาน และขั้นตอนการสอบเทียบเครื่องมือวัดอย่างละเอียดเพื่อให้ดโรงงานอุตสาหกรรมอื่นๆ สามารถนำไปใช้ได้ เช่น การใช้งานและการสอบเทียบเครื่องชั่งน้ำหนักอิเล็กทรอนิกส์ การใช้งานและการสอบเทียบเครื่องมือวัดอุณหภูมิ การใช้งานและการสอบเทียบเครื่องมือวัดความดัน การใช้งานและการสอบเทียบกระบองไซค์ด้วยเวอร์เนียร์คาลิปเปอร์ และจัดฝึกอบรมให้กับพนักงานของโรงงานตัวอย่าง