วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546

การศึกษาสถาปัตยกรรมห้องแถวในเมืองเก่าสงขลา บริเวณถนนนครนอก นครในและนางงาม ครั้งนี้ เพื่อทำความเข้าใจในรูปแบบ องค์ประกอบ และพัฒนาการของสถาปัตยกรรมในพื้นที่อันเนื่องมาจากเหตุปัจจัยด้านต่างๆ เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานที่จะใช้เป็นข้อมูลเรื่องประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมท้องถิ่น หรือเพื่อศึกษาวิจัยในเชิงเปรียบเทียบต่อไป จากการศึกษาในครั้งนี้ ทำให้สรุปได้ว่าอาคารพักอาศัยในเมืองเก่าสงขลา สามารถแบ่งเป็นได้เป็น 4 กลุ่มตามอิทธิพลที่แสดงออก เรียงตามลำดับช่วงเวลาของการเกิดให้เห็นได้ดังนี้ 1. สถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลรูปแบบไทย 2. สถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลรูปแบบจีน 3. สถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลรูปแบบชิโน-โปรตุกีส 4. สถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลตะวันตก เหตุปัจจัยที่ทำให้เกิดการพัฒนารูปแบบสถาปัตยกรรมเป็นรูปแบบต่างๆ นั้น อาจสรุปได้ดังนี้ 1. การเมืองการปกครอง 2. ชาติพันธุ์และคติความเชื่อ 3. เทคนิควิธีการก่อสร้าง และวัสดุก่อสร้าง 4. ผลกระทบจากสงคราม 5. การเปลี่ยนแปลงด้านเศรษฐกิจ 6. ข้อกำหนดกฎหมายในการก่อสร้าง สำหรับอาคารห้องแถวเมืองสงขลาทั้ง 4 กลุ่มที่ศึกษาพบนั้น มีลักษณะของการวางผังอาคารและการใช้พื้นที่ที่คล้ายคลึงกัน แต่ต่างกันที่ลักษณะทางภายนอกคือ รูปด้านอาคาร ซึ่งมีรูปแบบตามอิทธิพลไทย จีน ชิโน-โปรตุกีส และตะวันตก และเทคนิควิธีการก่อสร้างที่ทันสมัยขึ้นเป็นลำดับ ตั้งแต่การก่ออิฐฉาบปูนแบบโบราณของอาคารห้องแถวแบบไทยและจีน พัฒนาเป็นคอนกรีตเสริมเหล็กในอาคารชิโน-โปรตุกีส และแบบตะวันตก ส่งผลให้จำนวนชั้นของอาคารเพิ่มจากชั้นเดียวหรือ 2 ชั้นในระยะแรก เป็น 3 ชั้นในระยะหลัง