วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการเรียนการสอนแบบเน้นการประหยัดพลังงานและอนุรักษ์ สิ่งแวดล้อมในโรงเรียนประถมศึกษาที่เข้าร่วมโครงการรุ่งอรุณระยะที่ 2 ในด้านการจัดการเรียนการสอน การบริหารจัดการการเรียนการสอน ความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนกับชุมชน การจัดสภาพแวดล้อมทาง กายภาพภายในบริเวณโรงเรียน ตัวอย่างประชากรคือ ครู 345 คน ผู้บริหารโรงเรียน 115 คน นักเรียนชั้น ประถมศึกษาปีที่ 6 จำนวน 345 คน และผู้ปกครองนักเรียน 345 คน ทุกโรงเรียนประถมศึกษาที่เข้าร่วม โครงการรุ่งอรุณระยะที่ 2 (พ.ศ.2545-2547) เครื่องมือที่ใช้มี 8 ฉบับ ได้แก่ แบบสอบถามครู ผู้บริหาร นักเรียน และผู้ปกครอง แบบสัมภาษณ์ผู้บริหาร ครู และนักเรียน และแบบสังเกตการจัดการเรียนการสอน วิเคราะห์ ข้อมูลโดยหาค่าเฉลี่ยและค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยมีดังนี้ 1. ด้านการจัดการเรียนการสอน พบว่า 1.1 ครูจัดหลักสูตรระดับชั้นเรียนโดยการเตรียมเนื้อหาสาระเรื่องการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม ในระดับมาก รองลงมาตามลำดับคือ จัดหลักสูตรระดับชั้นเรียนแบบบูรณาการโดยนำเรื่องการประหยัด พลังงาน และอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมไปสอดแทรกในสาระการเรียนรู้ต่างๆของหลักสูตร และ ครูจัดหลักสูตร แบบบูรณาการโดยจัดเป็นหัวเรื่อง (theme) ขึ้นมาแล้วนำเนื้อหาจากสาระการเรียนรู้ต่างๆมาโยงสัมพันธ์กับ หัวเรื่องนั้น 1.2 ครูจัดประสบการณ์การเรียนรู้โดยการสอดแทรกการประหยัดพลังงานและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมใน การสอนทุกสาระการเรียนรู้หรือตลอดเวลาสอนตามโอกาสอันเหมาะสมและจัดกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้มีโอกาสลงมือปฏิบัติจริงเกี่ยวกับการประหยัดพลังงานและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในระดับมากที่สุด ครูเปิด โอกาสให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นต่างๆเกี่ยวกับการประหยัดพลังงานและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และเปิด โอกาสให้นักเรียนได้แสดงออกถึงการปฏิบัติตนที่เป็นการประหยัดพลังงานและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมทั้งใน และนอกโรงเรียนในระดับมาก ครูจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้ ได้แก่ กิจกรรมการนำวัสดุที่เหลือใช้แล้ว มาใช้ซ้ำ (reuse) กิจกรรมปลูกพืชสมุนไพร กิจกรรมชุมชุมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับมาก 1.3 ครูใช้สื่อ และแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติภายในบริเวณโรงเรียนในระดับมากที่สุด ใช้สื่อของจริงที่หาได้ในท้องถิ่น ในระดับมาก 1.4ครูวัดและประเมินผลนักเรียนโดยการสังเกตในระดับมากที่สุด ครูชมเชยชี้แนะการปรับ พฤติกรรมของนักเรียนให้สอดคล้องกับแนวทางการประหยัดพลังงานและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในระดับมาก 2. ด้านการบริหารจัดการการเรียนการสอน พบว่า ผู้บริหารจัดสรรทรัพยากรโดยคำนึงถึงการใช้ งบประมาณอย่างคุ้มค่าและประหยัดในระดับมากที่สุด ผู้บริหารควบคุมการดำเนินงานโดยการประพฤติ ปฏิบัติเป็นตัวอย่างที่ดีในการประหยัดพลังงานและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมทั้งในและนอกโรงเรียน และควบคุม ให้บุคลากรในโรงเรียนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาพลังงานและสิ่งแวดล้อมในระดับมากที่สุด ผู้บริหารสามารถควบคุมค่าใช้จ่ายค่าน้ำและค่าไฟฟ้าได้ในระดับมาก 3. ด้านความสัมพันธ์ระหว่าง โรงเรียนกับชุมชน พบว่า บุคลากรในโรงเรียนกับบุคคลในชุมชนร่วมกันจัดกิจกรรมเน้นความประหยัด มีการใช้งบประมาณอย่างประหยัด/มีประสิทธิภาพมากกว่าเป็นกิจกรรมที่คำนึงถึงการป้องกันและแก้ไข สภาพปัญหาเรื่องการใช้พลังงานและสิ่งแวดล้อมที่ชุมชนได้ประสบจริงและกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับอาชีพ และรายได้ที่ชุมชนทำอยู่แล้ว ส่วนผู้ปกครองมีส่วนร่วมในการเป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้ /ประสบการณ์ แก่นักเรียนและได้ร่วมแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นระหว่างทำกิจกรรมเท่านั้น 4. ด้านการจัดสภาพแวดล้อมทาง กายภาพภายในบริเวณโรงเรียน พบว่า มีการจัดสภาพแวดล้อมให้เอื้อต่อการเรียนรู้โดยการเพิ่มพื้นที่ แหล่งเรียนรู้ ที่เป็นธรรมชาติภายในบริเวณโรงเรียนให้มากที่สุดโดยการปลูกต้นไม้ให้ร่มรื่นเพื่อให้ สามารถจัดกิจกรรมการเรียนการสอนนอกห้องเรียนได้ มีการจัดตกแต่งห้องเรียนให้โปร่งแสง ไม่มืดทึบ หรือจัดห้องเรียนธรรมชาติ อยู่ในระดับมากที่สุด