วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

ถนนข้าวสาร ส่วนหนึ่งของเมืองเก่า กรุงรัตนโกสินทร์ ถนนที่มีความเป็นมาและประวัติศาสตร์อันยาวนาน จากแหล่ง ค้าข้าวสารของพระนคร เป็นที่ตั้งของวังเจ้านายจากการขยายวังหน้ามาทางด้านเหนือข้ามคลองเมืองเดิม เช่น กลุ่มวังสะพานเสี้ยว หรือวังในสมเด็จพระปิ่นเกล้าและบ้านข้าราชการ ด้วยทำเลที่ตั้งที่อยู่ใกล้วังหลวงและ แหล่งท่องเที่ยวในเมืองเก่า ทำให้บริเวณถนนข้าวสารมีการพัฒนาการเป็นแหล่งที่พักราคาถูกของนักท่องเที่ยว ชาวต่างชาติหรือที่เรียกกันว่า เกสต์เฮ้าส์ จนปัจจุบันถนนข้าวสารได้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของ นักท่องเที่ยวทั้งชาวต่างชาติและชาวไทย สีสันและบรรยากาศในยามค่ำคืน แหล่งสถานบันเทิง ถนนคนเดิน ตรอกซอย และที่ว่างภายใน ได้กลายเป็นลักษณะเฉพาะของถนนข้าวสาร งานวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอ แนวคิดในการอนุรักษ์ถนนข้าวสาร ซึ่งเกิดจากการพัฒนาขึ้น จากพื้นฐานทางประวัติศาสตร์ของเมืองเก่า โดยเริ่ม จากการศึกษา หลักการ ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ การเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบกายภาพใน บริเวณพื้นที่ศึกษา จากแผนที่ในช่วงเวลาต่างๆ ร่วมกับข้อมูลทางประวัติศาสตร์รวมไปถึงการลงพื้นที่ในการ สำรวจ จากนั้นนำข้อมูลที่ได้มาจากการวิเคราะห์การเปลียนแปลงองค์ประกอบกายภาพ รวมไปถึงวิเคราะห์ปัญหาของพื้นที่เพื่อนำมาสรุปเป็นแนวคิดในการอนุรักษ์พื้นที่บริเวณถนนข้าวสารบนพื้นฐานของการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบกาย ภาพเมือง ผลการวิจัยพบว่า การเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบกายภาพของพื้นที่ มีการเปลี่ยนแปลงการสัญจรจากทางน้ำ เป็นทางบก องค์ประกอบทางด้านอาคารที่มีการรื้อถอนเป็นรูปแบบของอาคารสมัยใหม่ อาคารเก่าที่ยังคงอยู่ใน พื้นที่และการแบ่งแปลงที่ดินจากแปลงที่ดินขนาดใหญ่เป็นแปลงที่ดินขนาดเล็ก การศึกษาทำให้พบองค์ประกอบที่มี ความสำคัญทางประวัติศาสตร์ ส่วนการเปรียบเทียบแผนที่ในแปลงที่ดินทำให้พบรูปแบบการเปลี่ยนแปลง องค์ประกอบกายภาพ ที่ส่งผลให้ถนนข้าวสารมีลักษณะเฉพาะตัว การเสนอแนวคิดในการอนุรักษ์ถนนข้าวสาร จึงพิจารณาบนพื้นฐานการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบกายภาพบริเวณถนนข้าวสาร เป็นแนวคิดในการยอมรับความ เปลี่ยนแปลงของเมืองในปัจจุบันเพื่อรักษาคุณค่าที่เกิดขึ้นและบอกเล่าเรื่องราวประวัติศาสตร์ของพื้นที่ โดยการ ศึกษานี้มุ่งหวังให้เป็นประโยชน์ในการนำไปใช้กับพื้นที่อื่นๆ ที่มีการเปลี่ยนแปลงในลักษณะใกล้เคียงกับบริเวณ ถนนข้าวสารได้ต่อไปและเพื่อรักษาองค์ประกอบกายภาพในฐานะเมืองเก่ารัตนโกสินทร์