วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548

ศึกษาถึงความเป็นมาและการเปลี่ยนแปลงของชุมชนคาทอลิกบ้านท่าแร่ จังหวัดสกลนครในช่วง พ.ศ. 2427-2508 และศึกษาถึงสาเหตุที่ทำให้เกิดเปลี่ยนแปลงและผลกระทบต่อชุมชนในช่วงเวลาดังกล่าว และศึกษาถึงปัจจัยสำคัญที่ทำให้ชุมชนคาทอลิกบ้านท่าแร่มีความเข้มแข็ง และได้รับเลือกให้เป็นที่ตั้งของที่ทำการอัครสังฆมณฑลใน พ.ศ. 2508 ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนคาทอลิกบ้านท่าแร่เกิดจากการรวมตัวของชาวเวียดนามคาทอลิก และพวกทาสที่มิชชันนารีฝรั่งเศสไถ่ตัวมาในสมัยรัชกาลที่ 5 ส่วนสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงชุมชนคือ การอพยพเข้ามาของชาวเวียดนามช่วงแรกของการก่อตั้งชุมชนและช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 1 และนโยบายชาตินิยมของจอมพล ป.พิบูลสงคราม กล่าวคือ การอพยพเข้ามาของชาวเวียดนามทำให้ชุมชนคาทอลิกบ้านท่าแร่ขยายตัว และมีความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ แต่นโยบายชาตินิยมของจอมพล ป.พิบูลสงคราม ส่งผลต่อสถานภาพของนักบวชในชุมชนและทำให้ประชาชนบางส่วนเปลี่ยนไปนับถือศาสนาพุทธ ส่วนปัจจัยสำคัญที่ทำให้ชุมชนแห่งนี้ได้รับเลือกเป็นที่ตั้งของที่ทำการของอัครสังฆมณฑล ก็คือ ความมั่นคงของชุมชนในด้านศาสนา การศึกษา และเศรษฐกิจ