วิทยานิพนธ์ (ศศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบต่อวิถีชีวิตชุมชนประมงพื้นบ้าน ต.เวียง อ.เชียงของ จ.เชียงราย ด้านเศรษฐกิจและวัฒนธรรม และเพื่อศึกษารูปแบบการเคลื่อนไหวและการมีส่วนร่วมของประชาชนในการคัดด้านการระเบิดแก่แม่น้ำโขง ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนประมงมีวิถีชีวิตที่ต้องพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติในแม่น้ำโขง แต่หลังจากการระเบิดแก่งแม่น้ำโขงตั้งแต่ปี 2545 ระบบนิเวศในแม่น้ำโขงเปลี่ยนแปลงไป จำนวนปลาลดลง ค่าใช้จ่ายในการดำรงชีพสูงชึ้นในขณะที่รายได้กลับลดลงชาวประมงต้องเป็นหนี้สินมากขึ้น ภายใต้ภาวะกดดันทางเศรษฐกิจชาวประมงหลายคนต้องเลิกประกอบอาชีพประมง หันไปประกอบอาชีพ ค้าขาย ธุรกิจการท่องเที่ยว รับจ้าง กรรมกรก่อสร้างทั้งในและนอกชุมชน เมื่อระบบผลิตเปลี่ยนแปลงไป ส่งผลให้ความเชื่อต่อสิ่งเหนือธรรมชาติลดลง พิธีกรรมของชุมชนเปลี่ยนแปลงรูปแบบไป ความสัมพันธ์ของคนในชุมชนไม่เหนียวแน่นดังเช่นในอดีต ความเดือดร้อนที่ชาวประมงได้รับ ทำให้ชาวประมงพื้นบ้านรวมตัวกันเพื่อคัดค้านการระเบิดแก่งโดยการรวมกลุ่มชาวประมงกับองค์กรท้องถิ่น เกิดเป็นขบวนการศึกษาวิจัยแม่น้ำโขงและทรัพยากรธรรมชาติในแม่น้ำโขง และขบวนรณรงค์เรียกร้องสิทธิของชุมชนในการคุ้มครองทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น นอกจากนี้ยังได้สร้างเครือข่ายพันธมิตรกับองค์กรภายนอกท้องถิ่นมีกระบวนการเคลื่อนไหวที่เป็นรูปธรรมชัดเจนและมีความต่อเนื่อง ทำให้รัฐหันมาให้ความสนใจให้ความร่วมมือในการรับฟังและแก้ไขปัญหาของชุมชน ระงับการดำเนินการระเบิดแก่งชั่วคราวจนถึงปัจจุบัน