วัตถุประสงค์ของงานวิจัยชิ้นนี้ คือ 1) ศึกษาสภาพอุตสาหกรรมนมและผลิตภัณฑ์ในประเทศไทยและออสเตรเลีย 2) วิเคราะห์ความเคลื่อนไหวของราคานำเข้านงผงจากประเทศออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ 3) ศึกษาการจัดการฟารม์ของเกษตรกรโคนมและการดำเนินงานของสหกรณ์โคนมและ 4) วิเคราะห์สถานะภาพทางการเงินของสหกรณ์โคนมเปรียบเทียบกับสหกรณ์โคนมเฉลี่ยโดยรวม สหกรณ์ที่เลือกศึกษามี 4 สหกรณ์ คือ สหกรณ์โคนมท่าม่วง จำกัด สหกรณ์โคนมบ้านบึง จำกัด สหกรณ์โคนมไทย-เดนมาร์ค อ่าวน้อย จำกัด และสหกรณ์โคนมหนองโพราชบุรี จำกัด (ในพระบรมราชูปถัมภ์) ผลการวิจัยสรุปดังนี้ เกษตรกรโคนมและจำนวนโคนมในประเทศไทยมีแนวโน้มลดลงเนื่องจากต้นทุนที่เพิ่มสูงขึ้นในขณะที่ปริมาณการบริโภคนมต่อคนต่อปีเพิ่มขึ้นส่วนหนึ่งมาจากนมเป็นอาหารสุขภาพและโครงการนมโรงเรียน การเลี้ยงโคนมในประเทศออสเตรเลียอกระจุกตัวอยู่ด้านใต้และตะวันออกของประเทศ ผลผลิตในรัฐวิคตรอรี่ รัฐทัสมาเนีย และรัฐออสเตรเลียใต้คิดเป็นร้อยละ 78 ของปริมาณการผลิตทั้งหมด การปรับปรุงสายพันธุ์โคนมอย่างต่อเนื่องทำให้โคนมในออสเตรเลียมีการให้ปริมาณน้ำนมเพิ่มขึ้น การศึกษาความเคลื่อนไหวของราคานมผงนำเข้าพบว่า Holt’s model เป็นโมเดลที่อธิบายราคานำเข้านงผงจากประเทศออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ได้ดีที่สุดโดยพยากรณ์ราคานำเข้านมผงเพิ่มขึ้นใน 12 เดือนข้างหน้า การจัดการฟารม์ของสมาชิกสหกรณ์โคนมทั้ง 4 แห่ง พบปัญหาที่เหมือนกัน คือ ต้นทุนสูงขึ้น การขาดความรู้ด้านการผสมเทียม ผลการวิเคราะห์ภาวะเศรษฐกิจทางการเงินของสหกรณ์โคนมทั้ง 4 แห่งด้วยเครื่องมือ CAMELS Analysis แล้วนำมาเทียบเคียงกับสหกรณ์โคนมเฉลี่ยโดยรวมซึ่งเป็นกลุ่มเทียบเคียง พบว่าสหกรณ์ที่มีผลการดำเนินงานดีกว่าและเท่ากับกลุ่มเทียบเคียง คือ สหกรณ์โคนมไทย-เดนมาร์ค อ่าวน้อยและสหกรณ์โคนมหนองโพฯ ตามลำดับ ส่วนสหกรณ์โคนมที่มีผลการดำเนินงานต่ำกว่ากลุ่มเทียบเคียง คือ สหกรณ์โคนมท่าม่วงและสหกรณ์โคนมบ้านบึง ทั้งนี้การพิจารณาเฉพาะตัวชี้วัดด้านการเงินอย่างเดียวไม่สามารถบ่งบอกประสิทธิภาพของการบริหารสหกรณ์โคนมได้ทั้งหมด ข้อเสนอแนะในการศึกษาครั้งต่อไป คือ ศึกษาการดำเนินงานของสหกรณ์โคนมในประเทศออสเตรเลียเพื่อเป็นต้นแบบนำมาปรับปรุงสหกรณ์โคนมไทยให้มีการบริหารงานที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น The objectives of this research are to 1) study Thai and Australian dairy industries, 2) analyze price movement of imported milk power, 3) study dairy farm and cooperative managements, and 4) to analyze financial economic of Tamong Dairy Cooperative, Bangbung Dairy Cooperative, Aunoi Thai-Denmark Dairy Cooperative, and Nongpho Dairy Cooperative. The results are as follows. Numbers of thai dairy households and dairy cows have downward trends because of increasing producing costs while dairy consumption per capita has increased because of school milk promotion program. Australian milk production is concentrated in the south-east in which milk production of Victoria, Tasmania and South Australia are accounted for 78% of national milk production. Time period from 1985 to 2006, continuous genetic improvement in Australian dairy industry also improves the average yield per cow from 2,850 to 5,000 liters per cow per year over the past 26 years. A study of price movement for imported milk power is concluded that Holt’s model is optimum model to explain price movement of imported milk power. The model forecasts that milk power imported price continues to increase in next 12 months Problems in dairy farm management are increasing production costs and failure of artificial insemination. The result of financial economic analysis of above dairy cooperatives compared with peer group (overall daily cooperative) showed that Aoinoi performance is better than peer group, while Tamong and Banbung performances are lower than peer group. Nonpho has the same performance as peer group. However, financial indicator is not good indicator because of considering only the short run activities. In order to improve Thai dairy cooperative performance, a study of Australian dairy cooperatives management and Dairy Industry Adjustment Package should be investigated further.